Kentte gruplar ve alternatif medya arayışları

Abstract

Sovyetler Birliği güdümlü Komünist Parti tarafından yönetilen Orta ve Doğu Avrupa’daki pek çok diğer komünist ülkenin benzer nihai durumunda görülebileceği gibi, Çek Cumhuriyeti de kendi dönüşümünüm ilk adımını 1989 yılında yaşanan Kadife Devrim ile atmış ve böylelikle, komünist rejimden sıyrılıp kapitalist ekonomi ve parlamenter demokrasiye doğru bir geçiş yapmıştır. 1948 yılında resmi olarak başlayan komünist düzen, kısa süreli reform dönemleri haricinde, çeşitlilik ve özgürlüklerin baskı altına alındığı bir dönem olmuştur. 1989 sonrası yeni düzende, Komünist Parti yönetiminde geçen dönemde Parti’nin araçsal kullanımına maruz kalan medyanın, 1989 sonrasındaki dönemde ise yabancı sermayenin baskın olduğu, politikacıların ve medya baronlarının ağırlıklı olarak şekillendirdiği ve yönlendirdiği, kamu yayıncılığının güçsüz olduğu bir çerçeve içerisinde kaldığı görülmektedir. Kadınların kendilerini hem ana akım hem de alternatif medya ortamında ifade etme çabalarının ürünü olarak ortaya çıkmış ve batıda 1960’lar itibariyle yaygınlık kazanmış olan feminist alternatif medya, Çek toplumu bağlamında ise ancak 1989 sonrasında oluşmaya başlayabilmiştir. Çek toplumunun, Batı kökenli feminizm ve toplumsal cinsiyet kavramları ile kendi deneyimlerini ve anlayışlarını uzlaştırma çabalarının feminist alternatif medya alanına yansıyan erken dönem deneysel bir örneği olarak One Eye Open/ Jedním Okem dergisi yapılanma, içerik ve çalışma ilişkileri bağlamlarında incelenmiştir. Derinlemesine görüşme ve içerik analizi yöntemleri ile sürdürülen çalışma sonucunda One Eye Open dergisi, ana akım medya dışında kalan hibrid bir feminist alternatif medya örneği olarak değerlendirilmiştir. Alternatif Medya, Feminist Alternatif Medya, Çek Medyası, Feminizm.

Czech Republic, like the ultimate situation seen in most of the other communist Central and Eastern European countries controlled by the Soviet Union, has taken there first step of its transformation with the Velvet Revolution in 1989 and thus, started its transition from communist regime to capitalism and parliamentary democracy. The communist order, which started in 1948 officially, has been an era of oppression which diversity and freedom was out of question except the short-term reform moments. The mass media, which was used instrumentally by the communist party at the time, has been replaced by the new order after 1989 which is extensively shaped by high foreign investment in media, strong influence and control of politicians,media barons and weak public broadcasting. Feminist alternative media, which was formed as a result of women’s struggle to make their voices heard both in the mainstream and alternative media environments, has started to gain wide currency in western Europe from the 1960s on. Yet, nascent concept of feminist alternative media in Czech context has been able to emerge only after 1989. The bilingual journal One Eye Open/ Jedním Okem has been analyzed in terms of structure, context and working practices as an example of early experimental feminist alternative media in Czech context which tries to reconcile the experience and understanding of Czech society with the Western oriented concepts of feminism and gender. As a result of the study which has been conducted with the methods of indepth interview and content analysis under the title of qualitative research, the journal One Eye Open has been evaluated as a hybrid feminist alternative media example that stand outside the main-stream media. KEY WORDS: Alternative media, Feminist alternative media, Czech media, Feminism.