Avrupa insan hakları sözleşmesiyle karşılaştırmalı olarak iç hukuktaki tutuklama nedenleri

Abstract

Tutuklama ,kişi özgürlüğünün kesin hükümden önce sınırlanmasına yol açan bir koruma tedbiridir .Bu tedbire,muhakeme hukuku açısından gerekli olduğu zaman başvurulması gerekir. Tutuklama kurumu kullanılırken,olayda tutuklama nedenlerinin olup olmadığı değerlendirilmelidir .Tutuklama nedenleri,sanığın işlediği suçtan ve sanığın kişisel, sosyal, ekonomik özelliklerinden doğabilir. Anayasanın 90'ıncı maddesi karşısında,Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ,iç hukukumuzun bir parçası olduğu için tutuklama nedenleri incelenirken, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Sözleşme organlarının yarattığı içtihatların göz önünde bulundu-rulması gerekmektedir. Sözleşmenin düzenlediği tutuklama nedenleri ,CMUK m.104'de düzenlenen tutuklama nedenlerinden farklıdır. Sözleşmenin 5'inci maddesinde ,bir kişinin; yetkili bir mahkemenin verdiği mahkumiyet kararı üzerine ;bir mahkemenin verdiği karara veya kanunun koyduğu bir yükümlülüğe riayetsizliği nedeniyle ;bir suç işlediği veya suç işledikten sonra kaçmasını veya suç ,işlemesini engellemek üzere ; yakalanması veya hapsi düzenlenmiştir. Küçüklerin ,bulaşıcı hastalık yayabilecek olanların, serserilerin ve bir ülkeye usulsüz girenlerin tutuklanması hali de ayrıca düzenlenmiştir. İç hukukumuzda, tutuklama nedenleri,CMUK m.104,223, 224,229, 379,63'de ve TCK m.9'da ve Anayasanın 19'uncu maddesinde düzenlenmiştir .Devlet Güvenlik Mahkemelerinde yapılan yargılamalarda ise,3842 Sayılı Yasa ile değişmeden önceki CMUK m.104 hükümleri geçerlidir .Gerek Anayasanın 19'uncu ,gerekse,CMUK m.104'den çıkan en önemli sonuç,hukukumuzda,tutuklamanın ihtiyari olduğu ve sanığın suçluluğuna dair belirtilerin ön şart olduğudur . Sanığın suç işlediğine dair kuvvetli belirti varsa,olayda,tutuklama nedenlerinin var olup olmadığı araştırılacaktır. CMUK m.104'de belirtilen tutuklama nedenleri sanığın, kaçma şüphesinin ve delilleri karartma şüphesinin bulunmasıdır. Bu konudaki yasal düzenlemeler,sanığın,kaçma veya delilleri karartma şüphesini gösteren vakıaların, hallerin ,belirtilerin bulunmasını gerektirmektedir. 3842 Sayılı Yasadan önceki CMUK m.104 hükümlerinin geçerli olduğu Devlet Güvenlik Mahkemelerinde ise,suçun Devlet veya hükümet nüfuzunu kıran bir suç olması,suçun ülke asayişini bozması,genel adap aleyhine işlenmiş olması kaçma ve delilleri karartma şüphesi dışında ayrı birer tutuklama nedeni olarak öngörülmüştür.

Detention on remand is a protecting safeguard which leads to deprivation of freedom of one`s before the final decision of the procedure. This decision has only be taken where there is a necessity for the procedural rules. It should be established whether there is sufficient ground when the decision to put someone detention on remand. Some of the grounds of detention on remand may raise from the nature of the crime concerned; economic, social and personal state of the defendant. European Convention on Human Rights and the case law created by the European Court of Human Rights should be taken into consideration while making an assessment on the grounds of detention on remand, since this law is a part of Turkish domestic law under article 90 of the Constitution. Grounds for detention on remand which are set out in article 5 of the Convention are different from those prescribed in article 104 of Turkish Criminal Procedure Law(TCPW). Detention a person after conviction by a competent court; for non compliance with the lawful order of a court; for the purpose of bringing him before the competent legal authority on reasonable suspicion of having committed an offence or to prevent his committing an offence are enumerated in the Convention as the ground for detention. The Convention also set outs some other grounds such as the detention of a minor by lawful order for the purpose of educational supervision; the lawful detention of persons for the prevention of the spreading of infectious diseases and the lawful arrest or detention of a person to prevent his effecting an unauthorized entry into the country. Grounds of detention on remand in our domestic law are governed by the articles 104,223,224,229,379,63 ; article 9 of Turkish Penal Code and article 19 of the Constitution. Former TCPW article 104 is still in force for the crimes which are fall into to scope of State Security Courts. Detention on remand is conditional and requires some prerequisite such strong suspicious of having been committed a crime under article 19 of the Constitution and article 104 of TCPW. After having established that there is strong evidence showing that the accused had committed a crime, the judge will start to consider whether there is any ground for detention. Grounds for detention mentioned in article 104 of TCPW are the danger of fleeing after having committed a crime and the possibility of giving harm to the evidence. As a result of this provisions the judge should clearly explain this reasons in the decision of detention. As for the crimes which fall into the scope of State Security Court`s jurisdiction, there are some other grounds for detention other than the grounds mentioned below. These are: a crime is a undermining sovereignty of the government or the state; a crime which endanger general security of the country and a crime against moral.