Planlı Davranış Teorisi Kapsamında Velilerin Özel Okul Tercihi Ölçeği

Abstract

Planlı Davranış Teorisi (PDT) kapsamında, velilerin özel okul tercihlerini etkileyen faktörleri belirlemek üzere kullanılabilecek bir ölçeğin geliştirilmesinin amaçlandığı bu çalışmada, nicel araştırma yöntem ve tekniklerinden genel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2021-2022 öğretim yılında İstanbul ilinde faaliyet gösteren özel okullarda öğrenim gören öğrencilerin velileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini uygun örneklem yöntemiyle kendisine ulaşılan ve çalışmaya katılmaya gönüllü 742 veli oluşturmaktadır. Taslak ölçeğin yapı geçerliğini test etmek için Açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. AFA ve DFA için belirlenen çalışma gruplarında 371 veli bulunmaktadır. AFA analizleri 1’in üzerinde öz değeri olan 3 faktörlü yapı üzerinden ölçeğin geçerliliğinin sağladığını göstermektedir. Bu faktörler PDT’nin teorik yapısına uygun olarak Davranışa Yönelik Tutum (DYT), Öznel Norm (ÖZN) ve Algılanan Davranışsal Kontrol (ADK) olarak adlandırılmıştır. Ölçme aracının açıkladığı toplam varyans %52.54’tür. AFA sonucu ulaşılan faktör yapısının doğruluğunu sınamak için DFA yapılmış ve modelin uyumlu olduğu görülmüştür. Cronbach alpha değeri DYT alt boyutu için 0.95, ÖZN alt boyutu için 0.90, ADK alt boyutu 0.85 olarak ölçülmüştür. Ulaşılan değerler, velilerin özel okul tercihlerini etkileyen faktörleri PDT kapsamında ölçmek üzere kullanılabilecek bu ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Planlı Davranış Teorisi; Özel Okul; Veli; Özel Okul Tercihini Etkileyen Faktörler; Ölçek GeliştirmeThis study aims to develop a scale to assess the factors that influence parents' private school preferences, based on the Planned Behavior Theory (PBT). The research employed the general survey model, a quantitative research method, and targeted parents of students attending private schools in Istanbul during the 2021-2022 academic year. The sample included 742 parents, with 371 parents selected for the Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) to test the scale's construct validity. The EFA results revealed a valid three-factor structure with eigenvalues greater than one, consistent with the theoretical framework of PBT. The factors were identified as Attitude Towards Behavior (ATB), Subjective Norm (SN), and Perceived Behavioral Control (PBC). The measurement tool accounted for 52.54% of the total variance. The CFA was conducted to confirm the factor structure obtained through EFA and demonstrated a good fit. Furthermore, the Cronbach's alpha values for the subdimensions ATB, SN, and PBC were 0.95, 0.90, and 0.85, respectively, indicating the scale's reliability and validity. Overall, the study provides a valid and reliable scale that can be used to measure the factors that influence parents' private school preferences within the scope of PBT. Keywords: Planned Behavior Theory; Private School; Parents; Factors Affecting Private School Preference; Scale Development