Sözlü, yazılı ve görsel kültür ışığında Jacques Ellul'un teknoloji toplumu ve medya anlayışı

Abstract

Ellul’a göre günümüzde insanlığı kurtarmak isteyen önce sözü kurtarmalıdır. Söz’ün geldiği durumu anlamak için önce sözlü kültür döneminde sözün ‘doğal’ taşınış şekillerini, daha sonra yazı ile tanışan toplumlarda sözün nasıl nesne halini aldığını ve son olarak da günümüzdeki –görsel kültür çağında– imaja yönelik toplumsallığı anlamamız gerekiyor. Sözlü kültür dönemindeki ilkel teknik anlayış ile bizim yaşadığımız teknolojik tahakküm arasında hiçbir benzerlik bulunmamaktadır. Yazı ve okuryazarlıkla beraber sözün nesne haline gelmesi, bizi hakikat ve gerçek ayrımına maruz bırakır. Bu ayrım analitik düşünme sisteminin kapısını aralar. Kapitalizmin gelişiyle teknoloji, iletişim ekseninde bir araç olmaktan çıkıp amaç haline dönüşür. Artık biz teknolojik çevremiz üzerinde hâkimiyet kazanamayız, çünkü bizim gerçek diye kabul ettiğimiz tek tecrübe bizatihi tekniği kendine sembolleştirmenin sonucudur. Teknik bizi hiçbir çıkışı olmayan bir çembere hapseder ve gerçeği hakikat gibi göstermeye çalışır. Onun için söz hakikati, imaj ise gerçekliği temsil eder. Bu çalışma, Ellul’ün teknolojik anlayışında sözün kendini imajlara teslim edişini ve bunun topluma yansımalarını teknik açıdan ele almaktadır.

According to Ellul, anyone who wants to save humanity must save the word first. In order to understand the current situation of 'the Word' we should first understand the ways how the word were transferred naturally in the oral period; then we need to comprehend how the word became an object in the societies that met with the writing; and finally the image-oriented sociality of today -the age of visionary culture. There is no similarity between the primitive technical understanding in the period of oral culture and the technological domination in the present days. The fact that after the emergence of writing and literacy the word turned out to be an object exposes us to the distinction between the truth and reality. This distinction opens the door to the analytical thinking system. The advent of capitalism, technology turned out to be the goal from being a means of communication. We are no longer able to dominate technological space, because the only experience we consider to be real is the result of symbolizing the technique itself. The technique captures us in a vicious circle, and tries to show the reality as truth. For him the word represents the truth, and the image the reality. This study deals with the delivery of the word to the image and its reflection on the society in Ellul's understanding of technology.