Sağlık sistemine olan güvensizliğin aşı tereddütlüğü üzerindeki etkisinde sosyal medyanın rolü

Abstract

Amaç: Araştırmada, Türkiye'de COVID-19 aşısına yönelik aşı tereddütlüğü ile sağlık sistemine duyulan güvensizlik arasındaki ilişkinin etki durum ve düzeyinin belirlenmesi ve bu ilişkinin sosyal medya faktörü aracılığıyla nasıl şekillendiği ortaya konulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma nitel ve nicel veri toplama tekniklerinin bir arada kullanıldığı karma araştırma desenine göre planlanmıştır. Buna göre çalışma İstanbul ilinde ikamet eden 18 yaş üstü bireyler ile gerçekleştirilmiştir. Nicel verilerin analizi Pearson korelasyon testi ve doğrusal (Lineer) regresyon analizi ile incelenerek, değişkenler arasındaki ilişkinin yönü, gücü ve durumu değerlendirilmiştir. Düzenleyici (moderatör) etkileri tespit etmek amacıyla hiyerarşik regresyon analizi kullanılmış, PROCESS Makro eklentisi (Model 1) aracılığıyla ise moderatör değişkenin etkisi analiz edilmiştir. Nitel veri analizi ise, içerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiş ve araştırmadan elde edilen bulgular ana ve alt temalar şeklinde ayrıntılı şekilde sunulmuştur. Bulgular: Yapılan analiz ve değerlendirmeler sonucu, sağlık sistemine olan güvensizliğin aşı tereddütlüğü üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönde zayıf bir etkisi olduğu belirlenmiştir. Bu ilişkide kurumsal sosyal medyanın düzenleyici rolü anlamlı bulunmuştur. Ayrıca elde edilen bulguların nitel araştırma temalarındaki ifadeler ile de desteklendiği ortaya çıkmıştır. Sonuç: Nicel analizler sonucunda, sağlık sistemine duyulan güvensizlik düzeyi arttıkça COVID-19 aşısına yönelik aşı tereddütlüğünün de anlamlı biçimde arttığı belirlenmiştir. Nitel analiz bulguları ise, katılımcıların sağlık otoritelerine ve sağlık politikalarına yönelik, bilgi eksikliklerinin ve karar alma süreçlerindeki şeffaflık problemlerinin güvensizliği pekiştirdiğini göstermiştir. Ayrıca sosyal medyanın yalnızca bir bilgi kaynağı olarak değil, aynı zamanda sağlık sistemine olan güvensizlik ile aşı tereddütlüğü arasında düzenleyici bir değişken olduğu belirlenmiştir.Objective: The aim of the research is to determine the status and level of the relationship between vaccine hesitancy towards the COVID-19 vaccine in Türkiye and distrust in the health system and to reveal how this relationship is shaped by the social media factor. Materials and Methods: The research was planned according to the mixed research design in which qualitative and quantitative data collection techniques were used together. Accordingly, the study was conducted with individuals over the age of 18 residing in Istanbul. The analysis of quantitative data was examined with Pearson correlation test and linear regression analysis, and the direction, strength and status of the relationship between the variables were evaluated. Hierarchical regression analysis was used to determine the moderator effects, and the effect of the moderator variable was analyzed using the PROCESS Macro add-on (Model 1). Qualitative data analysis was performed using the content analysis method, and the findings obtained from the research were presented in detail as main and sub-themes. Results: As a result of the analysis and evaluations, it was determined that distrust in the health system had a statistically significant and negative weak effect on vaccine hesitancy . The moderator role of corporate social media in this relationship was found to be significant. In addition, it was revealed that these results were supported by the expressions in the qualitative research themes. Conclusion: As a result of the quantitative analysis, it was determined that as the level of distrust in the health system increased, vaccine hesitancy towards the COVID-19 vaccine also increased significantly. The qualitative analysis findings showed that the participants' lack of information about health authorities and health policies and the transparency problems in decision-making processes reinforced distrust. In addition, it has been determined that social media is not only a source of information but also a moderating variable between distrust in the health system and vaccine hesitancy.