Yoğun bakım ünitelerindeki etik sorunlar

Abstract

Yoğun bakım üniteleri, kritik hastalıklara sahip hastaların tedavi edildiği, ileri düzeyde uzmanlık ve teknoloji gerektiren sağlık hizmet birimleridir. Yoğun bakım ünitelerindeki tıbbi müdahaleler, hastaların tedavisini sağlamanın yanı sıra, yaşam sonu kararları gibi önemli etik sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada, yoğun bakım hekimlerinin günlük uygulamalarında karşılaştıkları etik ikilemler, hasta hakları ve sağlık hukuku bağlamında ele alınarak incelenmiş ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri sunulmuştur. Yoğun bakım hekimleri, mevcut mevzuattaki ve etik bildirilerdeki çelişkiler ve gerekli hukuki düzenlemelerin eksikliği veya mevcut düzenlemelerin yetersizliği nedeniyle karar alma süreçlerinde zorluk yaşamaktadırlar. Özellikle Türkiye’de tıbbi vasiyet uygulamasının bulunmaması, yaşam sonu kararları sırasında büyük belirsizliklere yol açmakta, hekimleri defansif tıp uygulamalarına yönlendirmekte ve etkisiz veya gereksiz tedavilerin yapılmasına neden olmaktadır. Hastalara yararsız tedavilerin uygulanması, temel etik ilkelerden olan yararlılık ve zarar vermeme ilkeleriyle çelişmektedir. Tıbbi vasiyet eksikliği ise başka bir temel etik ilke olan özerklik ilkesine zarar vermektedir. Bu nedenle, hukuki düzenlemelerin netleştirilmesi ve hekimlere yol gösterici rehber protokollerin geliştirilmesi önem arz etmektedir. Ayrıca, mevcut olan etik kurulların daha etkin ve amacına uygun olarak yaygın şekilde kullanılması da önemlidir. Yoğun bakım ünitelerinde yaşanan etik sorunlar yalnızca hekimleri değil, hastaları ve hasta yakınlarını da derinden etkilemekte, bu nedenle karar alma süreçlerinin multidisipliner bir yaklaşımla yürütülmesi de önemlidir. Çalışma, yoğun bakım etiği alanında daha bağlayıcı hukuki düzenlemelerin ve uygulamaya yönelik rehber protokollerin geliştirilmesine duyulan ihtiyacı vurgulayarak, literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Intensive care units (ICUs) are healthcare facilities that provide treatment for critically ill patients, requiring advanced expertise and technology. Medical interventions in ICUs not only aim to treat patients but also bring about significant ethical challenges, such as end-of-life decisions. This study examines the ethical dilemmas faced by intensive care physicians in their daily practices within the context of patient rights and healthcare law, offering solutions to these issues. Intensive care physicians face difficulties in decision-making processes due to inconsistencies in existing regulations and ethical guidelines, as well as the lack of necessary legal frameworks or inadequacies in current legislation. Particularly in Turkey, the absence of advance directive practices leads to significant uncertainties during end-of-life decisions, drives physicians toward defensive medical practices, and results in the administration of ineffective or unnecessary treatments. Providing futile treatments to patients contradicts the fundamental ethical principles of beneficence and non-maleficence. Furthermore, the lack of advance directives undermines another core ethical principle: autonomy. For this reason, it is crucial to clarify legal regulations and develop guiding protocols for physicians. Additionally, it is essential to utilize existing ethics committees more effectively and in a manner aligned with their intended purpose. The ethical challenges encountered in ICUs deeply affect not only physicians but also patients and their families. Therefore, it is vital to conduct decision-making processes with a multidisciplinary approach. This study aims to contribute to the literature by emphasizing the need for more binding legal regulations and practical guiding protocols in the field of ICU ethics.