Türkiye’de dövize dayalı vadeli işlem sözleşmeleri takası ve uygulaması

Abstract

TEZ BAŞLIĞI: TÜRKİYE’DE DÖVİZE DAYALI VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ TAKASI VE UYGULAMASI ÖZET Döviz kurlarında ortaya çıkan dalgalanmalar sonucu döviz cinsinden varlık ve yükümlülüğe sahip olan kişi ve kuruluşlar bundan olumsuz etkilenmekte bu amaçla türev piyasalara yönelmektedirler. Bireylerin, kurumların aldıkları yatırım kararlarında gelecekteki döviz kurlarını riskten korunmak amacıyla bugünden tahmin etmek istemesi sonucu olarak geliştirilen türev ürünler olarak adlandırılan forward, futures, opsiyon ve swap sözleşmeleri ve bu ürünlerin işlem gördüğü piyasalar son yıllarda yaygın olarak kullanılır hale gelmiştir. Dövize dayalı vadeli işlemler(futures) olarak adlandırılan sözleşmeler de türev piyasası enstrümanlarından biridir. Yatırım,korunma, ve arbitraj amaçlı olarak kullanılan bu sözleşmeler Türkiye’de organize bir borsanın kurulmasıyla birlikte daha yaygın hale gelmiştir. Türkiye’de Dövize Dayalı Vadeli İşlemler Takası ve Uygulaması adı altında hazırlanan bu çalışmada dövize dayalı vadeli işlemlerin genel özellikleri, kullanım alanları, avantajları ve ülkemizde yeni olan bu piyasanın takas sistemi Takasbank temel alınarak anlatılmaya çalışılmıştır. Ülkemizde vadeli işlemlerin takası Takasbank tarafından yerine getirilmekte olup takas merkezi bu işlemlerde alıcıya karşı satıcı satıcıya karşı alıcı olarak garantörlük görevi üstlenmekte aynı zamanda üyelerden aldıkları teminatları günlük fiyat değişikliklerine bağlı olarak günlük olarak değerlemektedir. Takasbank hem merkezi takas, hem merkezi saklama hizmeti vermektedir. Çalışmada ayrıca gelişmekte olan ülkelere örnek olarak Türkiye ile benzer yapısal özellikler gösteren Brezilya Vadeli İşlemler Borsası’na ilişkin bilgilere de yer verilmiştir. Çalışmada izlenen yöntem genel olarak döviz vadeli işlem sözleşmeleri, takası ve işleyişi ile ilgili olarak veri taraması ağırlıklı olmuştur. Bu konuda özellikle VOBAŞ’a (Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası),ve Takasbank’a ait veri, doküman ve genelgeler kaynakların önemli bir bölümünü oluşturmuştur TITLE OF THE THESIS: THE CLEAR OF CURRENCY FUTURES AND THE RELATİVE APPLİCATİONS İN TURKEY,

In the result of the fluctuations in the currency rates, the persons who have assets and liabilities with the currency are effected negatively from this and for this reason they orientate themselves to the derivative financial instruments. In order to prevent the individuals and the establishments from the future risks related to their decisions for the investments and in the result of having desire to be able to forecast from today, the derivate products named as forward, futures, option and swap transactions and the markets which make these instruments operative have become to be used widely used during the recent years. Currency based forward transactions which are named as ‘’futures’’ are also part of the derivative market instruments. These agreements are used for the purposes of investment, protection and arbitration and they have become expansively used together with the establishment of an organized exchange market in Turkey. In this work which is prepared for The Clear of Currency Futures and the relative Applications in Turkey, the general characteristics of the currency futures, their using areas, advantages and the clear system which is new in our country are tried to be explained on the basis of Takasbank(Istanbul Stock Exchange Settlement and Custody Bank Inc). In our country, the clear of the currency futures are executed by Takasbank and the clearing center has the duty of being the guarantor of the seller against the buyer and the guarantor of the buyer against the seller and at the same time, the bank evaluates the guaranties provided by the members based on the daily price changes. Takasbank provides the services of both central clear and also central safe keeping. In the work, the information related to Brasil’s Derivative Market is also given as the sample of the developing countries having the similar structural characteristics with Turkey. In the work, the followed methodologies are chosen in general to be currency futures clear system and the data scanning related to the work ups and these methodologies have the weighted content of the work. In this subject; the data, documents and the circular letters of VOBAŞ (Derivative and Option Market) and Takasbank have specially configured the important part of the resources.