Gölge oyunu Karagöz ve sinema

Abstract

Gölge Oyunu Karagöz, bir temaşa sanatı olarak Osmanlı coğrafyasında yüzyıllarca varlığını sürdürmüştür. Form olarak tasavvuftan beslenen Karagöz’ün ana malzemesi hareketten mülhem gölgedir. Sinema ise 19. yüzyılın sonlarında ortaya çıkmış ana malzemesi yine hareketken mülhem zaman/ gerçek olan oldukça yeni bir seyirlik sanattır. Her iki sanatın ortak noktası harekettir. Tez vesilesiyle Karagöz oyununun form özelliklerini tespit etmek hedeflendi. Özellikle özdeşleşme, yabancılaştırma, farkındalık gibi kavramlar çerçevesinde oyunun teorik arkaplanı incelendi. Bütün çıkarımların Hayali Küçük Ali’nin Karagöz’ün Gelin Olması adlı oyunu çerçevesinde sağlamasına girişildi. Akabinde Karagöz’deki form özellikleri sinemanın form özellikleriyle mukayese edildi. Her iki sanatın benzeşen ve ayrışan noktalarına dikkat çekildi. Benzeşen hususlardan birisi olan tip meselesi üzerinden sinema sanatında bazı somut örneklere yer verildi. lge Oyunu, Karagöz, Sinema

The shadow play Karagoz sustained its existence at all over the Ottoman Empire as a performing art throughout centuries. Its form nourished by tasavvuf, its source material is shadow inspired within movement. On the other hand, cinema is a comparatively new performing art, appearing at the end of the 19th century. Its source material is time/ reality based upon movement as well. Movement is the common ground of both arts. In this thesis, it’s been aimed to determine the formal qualities of Karagoz play. The theoretical background of the play is analysed specifically within the frame of concepts as identification, alienation, awareness. The deductions are attempted to be verified using the play named Karagoz’un Gelin Olmasi by Hayali Kucuk Ali. After that, the formal qualities of Karagoz plays and movies are compared and contrasted. The similar and different aspects of both arts are pointed out. On one of the similar aspects, type, concrete examples from cinema are given. Key Words: Shadow Play, Karagoz, Cinema