Karar vermede sistem dinamikleri yaklaşımı ve sistem temel örnekleri uygulamaları

Abstract

Tezin amacı, karar verme aracı olarak sistem dinamikleri yaklaşımının yönetime ve yöneticilerin karar verme faaliyetine katkısını araştırmaktır. Tezin birinci bölümünde, öncelikle karar verme kavramının tanımı, nitelik ve özellikleri açıklanmıştır. Yönetimde karar vermenin önemine değinilerek karar verme süreci incelenmiş, sonrasında ise karar türlerine, karar verme tarz, yaklaşım ve modellerine yer verilmiştir. Etkin karar verme kavramı ve karar verme sürecine etki eden unsurların açıklanmasıyla birlikte, karar verme kavramının genel bir çerçevesi çizilmiştir. İkinci bölümde; sistem düşüncesinin ve sistem dinamikleri yaklaşımının tanımı, nitelik ve özellikleri, doğuşu ve tarihsel gelişimi açıklanmıştır. Tezin üçüncü bölümünde; yönetimde sistem yaklaşımının önemi ve işlevi açıklandıktan sonra, sistem dinamikleri yaklaşımı ile karar verme arasındaki ilişki çerçevesi oluşturulmuş ve geleneksel karar verme yaklaşımlarının mevcut sorunlarına değinilerek, dinamik karar verme kavramı açıklanmıştır. Karar vermede sistem dinamiklerinin kullandığı araçlar anlatıldıktan sonra, bu araçlar içerisinden karar vermede sistem dinamiklerinin kullanılmasını sağlayan sistem dinamikleri yazılımları açıklanmış, birbirleriyle mukayeseleri yapılmıştır. Tezin dört ve beşinci uygulama bölümlerinde, uygulamanın amacı, hipotezleri ve sınırlılıkları belirtilmiş, daha sonra uygulamanın modeli açıklanmış ve verilerin toplanması ve işlenmesi yöntemlerine yer verilmiştir. Sonrasında, sistem düşüncesinin önemli araçlarından olan sistem temel örnekleri açıklanmış ve sistem temel örnekleri kapsamındaki örnek karar problemleri ortaya konarak, yöneticilere uygulanan anket ve bir işletmeyle yapılan görüşme sonunda elde edilen karar verme yaklaşımlarıyla; problemler karşısında yöneticilerin kararlarını; hangi karar verme yaklaşımlarıyla, nasıl, ne kadar süre ve hangi maliyetlerle aldığı ve bunun neticesinde örgütsel amaçları doğrultusunda hangi etkinlikteki sonuçlara ulaştıkları incelenmiştir. Ayrıca, incelenmiş bulunan aynı karar problemlerine karar verme yaklaşımı olarak sistem dinamiklerinin uygulanması ile birlikte; mevcut problemlere ait birer sistem dinamikleri modeli oluşturulmuş, bu modellere verilerin girilmesinin ardından modeller çalıştırılarak sürekli simülasyonlar elde edilmiş, geleceğe ait neticelere ulaşılmasının ardından ele alınan hipotezler ışığında; maliyet, kolaylık, zaman, öğreticilik, geri besleme sağlama ve etkinlik açısından geleneksel karar verme yaklaşımları ile karar vermede sistem dinamikleri yaklaşımının neticeleri üzerinde mukayeseler yapılmış ve ortaya konulan hipotezlerin doğrulukları sınanarak, sistem dinamiklerinin diğer karar verme yaklaşımlarını etkin olarak destekleyebileceği sonucuna varılmıştır. stem, Sistem Düşüncesi, Sistem Dinamikleri, Sistem Dinamikleri Sistem Dinamikleri Yaklaşımı, Sistem Temel Örnekleri, Simülasyon, Modelleme, ithink, Yönetim, Karar, Karar Verme. The main purpose of this thesis is to identify the contribution of the systems dynamics approach to the management and decision-making activities of the managers. In this thesis, firstly the meaning and the characteristics of the decision making were described. Then, the importance of decision-making process in management was stressed, the decision making process was identified and the decision making styles, approaches and models were explained. After describing the effective decision making process, and the things that affect that process, the decision making process was based on a general viewpoint. In the second chapter; after identifying the decision-making concept, the definition, evolution and the characteristics of the system thinking and system dynamics were explained. In the third chapter, the importance of the system dynamics approach in management and the relationship between system dynamics and the decision-making process were detailed. In this chapter of the thesis, the tools of system dynamics in decision making were listed and compared with each other. In the fourth and fifth chapters of the thesis; the aim, hypotheses, assumptions, and the limits of the thesis were explained. Then the model of the application and the data collecting system were given. n these chapters; system archetypes, some of the most important tools of system thinking, were explained and sample decision problems related to the system archetypes were described and then the system dynamics decision making methods were applied to the sample decision problems. In this method; firstly a system dynamics model was built for each problem, the data were applied to the model and a continuous simulation was gained at the end. After gaining the results of the model, in the light of the hypotheses established before, the traditional approaches and the system dynamic approaches were compared and the validity and the straightness of the hypotheses were tested at the end. According to the results of the hypothesis testing, system dynamics approach in decision making provides less cost, less risk and less time requirement; but provides more specific feedback, effective organizational learning and longer term perspective and helps managers to enhance the decision-making capabilities in some situations. To conclude, examining system dynamics approach is one of the most important tools for the managers to build up and improve a sustainable improvement in this dynamic and complex world. System, System Thinking, System Dynamics, System Dynamics Approach, System Archetypes, Simulation, Modelling, ithink, Management, Decision, Decision Making.