Şâtıbî'de hukuk ve ahlak ilişkisi

Abstract

Bu çalışma, hukuk felsefesinde son birkaç asırdır tartışma konusu olan hukuk ve ahlak ilişkisine dair problemlere Şâtıbî’nin (720/ 1320) görüşlerinden hareketle bir cevap vermeyi amaçlamaktadır. Ayrıca bu tez, hukuk ve ahlakın amaç noktasında birleştiğini ve Şâtıbî’nin bu iki alan arasındaki ilişkiyi anlamlandırma gücünü ortaya koyarak, hukuk felsefesi ve İslam hukuku literatürüne katkı sunmayı hedeflemektedir. Tez, Şâtıbî’nin görüşlerini günümüz hukuk felsefesi bağlamında ele alarak fıkhın bu alandaki tartışmalara nasıl bir perspektif sunduğunu netleştirmeye çalışmaktadır. Çalışmada, öncelikle Şâtıbî’den hareketle hukuk ve ahlak alanlarını birbirinden ayırmanın imkanı sorgulanmaktadır. Yetki bağlamında bir ayrım tespit edilmekle birlikte hukuk ve ahlak alanlarının iç içe olduğu, hukukun amacının ahlaki olduğu Şâtıbî’nin görüşlerinden hareketle ele alınmıştır. Ahlaka aykırı amaçlarla yapılan hukuki tasarrufların nasıl sınırlandırdığı ortaya konarak konunun pratik yönü de vurgulanmıştır. Araştırmanın temel kaynağı olarak Şâtıbî’nin el-Muvâfakât adlı eseri kullanılmıştır.

This study aims to provide an answer to the problems concerning the relationship between law and ethics, which has been a subject of discussion in legal philosophy for the past few centuries, based on Şātıbī's (720/ 1320) views. Additionally, this thesis seeks to demonstrate that law and ethics converge at the level of purpose, and to highlight Şātībī’s ability to interpret the relationship between these two areas, thereby contributing to the literature of legal philosophy and Islamic law. The thesis examines Şātıbī's views within the context of contemporary legal philosophy to clarify how Islamic jurisprudence offers a perspective on these debates. The study first questions whether it is possible to separate the fields of law and ethics, drawing upon Şātībī's thought. A distinction is made in terms of authority; however, based on Şātıbī's views, it is argued that the domains of law and ethics are interconnected, with the purpose of law being inherently ethical. The practical dimension of the relationship between law and ethics is highlighted by illustrating how legal dispositions made with unethical intentions are restricted. The primary source of the research is Şātībī’s work al-Muwāfakāt.