Hat sanatı için kaynak Devhatü’l-Küttab incelemeli metin çevirisi

Abstract

HAT SANATI İÇİN KAYNAK DEVHATÜ'L-KÜTTÂB İNCELEMELİ METİN ÇEVİRİSİ Devhatü'l-küttâb, Suyolcuzâde Mehmed Necib Efendi tarafından Nefeszâde İbrahim'in Gülzâr-ı Savâb adlı eserine zeyl olarak kaleme alınmıştır. İslam dünyasında ve bilhassa Osmanlılar dönemindeki meşhur hattatların biyografilerini konu alan bu çalışma hat sanatının temel kaynak eserlerindendir. Necib Efendi eseri, 1150 (1737-38) yılında yazmaya başlamış, eserin tamamlanması dört seneden fazla sürmüştür. Devhatü'l-küttâb ilk defa Kilisli Muallim Rifat tarafından sadeleştirilerek ve metin kısaltılarak 1942 yılında İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi yayınları arasında kültür ve sanat hayatımıza kazandırılmıştır. Yüksek lisans tezimizde Devhatü'l-küttâb'ın mevcut nüshalarını mukayese ederek ve lisanını koruyarak asıl metnini bugünkü harflerle tesbit etmeyi hedefledik. Kütüphanelerimizde ve yurtdışı kütüphanelerinde Devha'nın müellif nüshasını bulamadık. Türkiye'de yedi adet yazma nüshasını tesbit ettik. Bu nüshalar Ankara Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi (nr. 541, 585), Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi (Hazine, nr. 1294 ve Emânet, nr.1232), İstanbul Millet Kütüphanesi, Ali Emîri Bölümü (Tarih, nr.-800), İ.Ü Kütüphanesi (TY, nr. 9627), Süleymâniye Kütüphanesi (Fâtih, nr. 4359) nüshalarıdır. Nüshaların incelenmesi neticesinde Müstakimzade Süleyman Sa'deddin Efendi'nin istinsah ettiği Kilisli Muallim Rifat'ın da çalışmasında esas aldığı Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde (Emânet, nr.1232) kayıtlı olan nüshayı esas alarak, Süleymâniye Kütüphanesi'nde (Fâtih, nr. 4359) kayıtlı 11 Safer 1172/ 14 Ekim 1752 tarihli nüsha ile karşılaştırdık. Eserde, Süleymâniye nüshasında olup Emânet nüshasındaki metinde yer almayan bilgiler mevcuttur. Mevcut olmayan bilgileri çalışmamızda köşeli parantez içinde dâhil ettik ve dipnotlarda ilgili varak numaralarını belirttik. Tezimiz giriş kısmı ile birlikte üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Devha metninin hazırlanması ve bugünkü harflerle yazılması hususunda uyguladığımız imlâ kuralları ve takip ettiğimiz metod ve ilkeler belirtilmiştir. İkinci bölümde Mehmed Necib Efendi ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümü Devhatü'l-küttâb'ın metni oluşturmaktadır. Çalışmamızın sonunda metinden daha kolay istifade edilmesini şağlamak için şahıs, yer ve kitap isimleri indeksi, Devha'nın orijinal metninin fotoğrafları ve Emanet nüshasında bulunan metnin fotokopisini ilâve ettik. Name and Surname: Ayşe Peyman YAMAN Field: Theology Programme: History of Islamic Arts Supervisor: Professor Muhittin Serin Degree Awarded and Date: Master- July 2003 Islamic Calligraphy, Devhatü'l-küttâbA Source For The Art of Islamic Calligraphy Devhatü'l-küttâb A Critical Edition Devhatü'l-küttâb is written by Suyolcuzade Mehmed Necib in 1737-38 and lasted about 4 years to finish. It was written as a supplement of Gülzâr-ı Savâb by Nefeszade İbrahim and contains biographies of 500 famous calligraphers lived during the Ottoman period. Devhatü'l-küttâb firstly simplified and translated by Kilisli Muallim Rifat and published by Academy of Fine arts in 1942. We coldn't find the original manuscript of Devhatü'l-küttâb but found 7 copies at the libraries of Turkey: 1.Ankara Türk Tarih Kurumu Library (nr. 541 and 585) 2. Topkapı Palace Museum Library (Hazine, nr. 1294 and Emanet, nr.1232) 3. İstanbul Millet Library, Ali Emiri Bölümü (Tarih, nr.-800) 4. Istanbul University Library (TY, nr. 9627) 5.Süleymaniye Library (Fatih, nr. 4359) We chose as the main text of Devhatü'l-küttab at the Topkapı Palace Museum Library (Emanet, nr.1232) and chose as the second text found at Süleymaniye Library (Fatih, nr. 4359) The thesis consists of three chapters.The first chapter of this study contains a general introduction and methods of the thesis, the second chapter contains biography of Suyolcuzade Mehmed Necib. The third chapter is the critical edition of Devhatü'l-küttâb.