Sosyobilimsel etkinlik temelli kimya öğretiminin lise öğrencilerinin sosyobilimsel muhakeme yetenekleri ve bilimsel sorgulama becerileri üzerine etkileri

Abstract

Bilimsel okuryazarlık, bireylerin bilimsel süreçleri anlayarak eleştirel düşünme ve karar alma becerilerini geliştirmesi açısından önemlidir. Sosyobilimsel konuların (SBK) fen öğretimine entegre edilmesi, öğrencilerin bilimsel konuları derinlemesine kavramasını ve eleştirel düşünme gibi üst düzey becerilerini geliştirmesini sağlar. Karma yöntem kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışmada kimya alanında SBK temelli öğretimin 10. sınıf öğrencilerinin sosyobilimsel muhakeme yeteneklerine ve bilimsel sorgulamaya ilişkin görüşlerine etkisi araştırılmıştır. İstanbul’da bir devlet okulunda öğrenim gören 60 öğrenciden veriler toplanmıştır. “Sosyobilimsel Muhakeme Yeteneği Ölçeği” ve “Bilimsel Sorgulamaya ilişkin Görüşler Anketi” deney (N:30) ve kontrol gruplarına (N:30) ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Çalışma 2022- 2023 eğitim öğretim yılında 24 haftalık bir süre içerisinde yapılmıştır. Elde edilen nicel veriler SPSS kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın nitel verileri ise SBK etkinliklerinden ve bilimsel sorgulamaya ilişkin görüşler anketinden elde edilmiştir. Etkinliklerden elde edilen veriler içerik analiz ile bilimsel sorgulamaya ilişkin görüşler formunda elde edilen veriler ise bireysel profil analizi ile değerlendirilmiştir. Çalışmada uygulama sonrası, Sosyobilimsel Muhakeme Yeteneği Ölçeği test sonuçlarında deney grubu lehine anlamlı farklılık gözlenmiştir. Ayrıca, Bilimsel Sorgulamaya ilişkin Görüşler Anketinin son test sonuçlarında da deney grubu lehine anlamlı farklılıklar gözlenmiştir. Nicel verilerdeki anlamlı farklılıklar nitel sonuçlarla da desteklenmiştir. SBK temelli etkinliklerle desteklenen kimya öğretiminin öğrencilerin sosyobilimsel muhakemelerine ve bilimsel sorgulama hakkındaki görüşlerine olumlu bir etki sağladığı ve tartışma becerilerinin geliştiği gözlenmiştir. Bu doğrultuda SBK destekli etkinlikler, öğrencilerin bilimsel okuryazar bireyler olarak yetişmelerine katkı sağlayacak, öğrencilerin üst düzey bilişsel basamaklara ulaşmalarını destekleyecektir.

Scientific literacy is essential for individuals to develop critical thinking and decision-making skills by understanding scientific processes. Integrating socioscientific issues (SSI) into science education enhances students' comprehension of scientific concepts and fosters higher-order thinking skills such as critical thinking. This study, conducted using a mixed-methods approach, investigates the impact of SSI-based chemistry instruction on 10th-grade students' socioscientific reasoning abilities and views of scientific inquiry . Data were collected from 60 students enrolled in a public school in Istanbul. “The Quantitative Assessment of Socioscientific Reasoning scale and the The Views of Scientific Inquiry questionnaire were administered as pre-tests and post-tests to both the experimental (N=30) and control (N=30) groups. The study was carried out over 24 weeks during the 2022–2023 academic year. Quantitative data were analyzed using SPSS software, while qualitative data were derived from SSI-based activities and the scientific inquiry scale. Data obtained from the activities were evaluated through content analysis, whereas data from the scientific inquiry scale were analyzed using individual profile analysis. The post-test results of the Socioscientific Reasoning Scale indicated a statistically significant difference in favor of the experimental group. Similarly, significant differences in favor of the experimental group were observed in the post-test results of the views of scientific inquiry questionnaire. The significant differences in quantitative data were supported by qualitative findings. The study concluded that SSI-based chemistry instruction positively influenced students' socioscientific reasoning and scientific inquiry skills while also enhancing their argumentation abilities. Accordingly, SSI-supported activities contribute to students' development as scientifically literate individuals and support their progression to higher cognitive levels.