Kürtün Çayı Havzasında (Samsun) arazi kullanımı ve zamansal değişim (1984-2020)

Abstract

Günümüzde gerek akarsu havzalarında gerekse şehirsel alanlarda arazi kullanımının zamansal değişimi, coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama teknikleri kullanılarak ayrıntılı bir şekilde tespit edilebilmektedir. Bu çalışmada da Kürtün Çayı Havzasındaki arazi kullanımının zamansal değişiminin tespiti amaçlanmıştır.Bu amaç doğrultusunda, öncelikle çalışma alanının fiziki ve beşerî coğrafya özellikleri temel düzeyde ele alınmıştır. Daha sonra uzaktan algılama (UZAL) ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS)’nin temel özelliklerine ve kullanılan yöntemlere kısaca değinilerek havzanın arazi örtüsü sınıfları, CORİNE arazi örtüsü sınıflarına göre 10 sınıfta incelenmiştir. 1984 ve 2020 yılı LANDSAT uydu görüntüleri temin edilerek, belirlenen arazi örtüsü sınıflarına göre kontrollü ve kontrolsüz sınıflandırma uygulamalarına tabi tutulmuştur. Bu sınıflandırmalar sonucu ortaya çıkan arazi örtüsü sınıfları analiz edilerek detaylı bir şekilde açıklanmaya çalışılmıştır. Uygulama sonucunda alan kazanan arazi örtüsü sınıfları; yapay bölgeler, orman alanlarından geniş yapraklı ormanlar, karışık ormanlar, doğal çayırlıklar, mera alanları olarak tespit edilmiştir. Alan kaybeden arazi örtüsü sınıfları ise; iğne yapraklı ormanlar, bitki değişim alanları, sulanmayan ekilebilir tarım alanları, karışık tarım alanları, doğal bitki örtüsü ile birlikte bulunan tarım alanları olarak görülmüştür.Sonuç olarak tarım alanlarının şehirleşme ve endüstri baskısı altında olduğu görülmekle birlikte çalışmada elde edilen analiz sonuçları ve istatistiksel bilgiler arazi kullanımındaki değişimleri ortaya koymakta ve geleceğe yönelik planlamaların yapılması için altlık oluşturmaktadır.

Today, the temporal variation of land use in both river basins and urban areas can be determined in detail by using geographic information systems and remote sensing techniques. In this study, it is aimed to determine the temporal change of land use in the Kurtün River Basin.For this purpose, first of all, the physical and human geography characteristics of the study area are discussed at the basic level. Then, the basic features of remote sensing (RS) and geographic information systems (GIS) and the methods used were briefly mentioned, and the land cover classes of the basin were examined in 10 classes according to the CORINE land cover classes. By obtaining LANDSAT satellite images of 1984 and 2020, they were subjected to controlled and uncontrolled classification practices according to the determined land cover classes. The land cover classes that emerged as a result of these classifications were analyzed and tried to be explained in detail. Land cover classes that gained area as a result of the application; artificial areas, broad-leaved forests, mixed forests, natural meadows, pasture areas from forest areas. The land cover classes that lose area are; coniferous forests, plant exchange areas, non-irrigated arable farming areas, mixed agricultural areas, agricultural areas with natural vegetation.As a result, although it is seen that agricultural areas are under the pressure of urbanization and industry, the analysis results and statistical information obtained in the study reveal the changes in land use and form a basis for future planning.