Türkiye’de sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının kurumsal performansının değerlendirilmesi: balanced scorecard yaklaşımıyla etkinlik ve verimlilik analizi

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’nin sosyal yardım sisteminin temel uygulayıcısı konumundaki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının (SYDV) kurumsal performansını kapsamlı ve sistematik bir yaklaşımla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, sosyal yardımların etkin dağıtımı ve yoksullukla mücadelede kritik rol oynayan SYDV’lerin kurumsal kapasitesini güçlendirmeye yönelik stratejik bir çerçeve sunmaktadır. Araştırmada, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2023 yılı performans verileri kullanılarak, SYDV’lerin kurumsal performansı Balanced Scorecard (BSC)’nin dört temel perspektifi çerçevesinde analiz edilmiştir. BSC metodolojisi SYDV’lerin yapısına uyarlanarak finansal perspektif “Sosyal Yardım Perspektifi”, müşteri perspektifi “Hedef Kitle Perspektifi”, iç süreçler perspektifi “Sistematik Yardım Süreçleri Perspektifi” ve öğrenme-büyüme perspektifi “Dijital Altyapı Perspektifi” olarak yeniden yapılandırılmıştır. Her bir perspektif için SYDV’lere özgü performans göstergeleri belirlenerek, vakıfların etkinlik ve verimliliği çok boyutlu olarak değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, SYDV’lerin sosyal yardım programlarının etkinliği ve yararlanıcılara erişim düzeyinin yüksek olduğunu gösterirken, özellikle istihdam odaklı desteklerde hedeflerin altında kalındığı tespit edilmiştir. Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi’ne 29 farklı kurumun entegrasyonu sağlanarak kurumlar arası koordinasyon güçlendirilmiş, ancak yerel düzeyde hizmet kapasitesinin geliştirilmesi ihtiyacı belirlenmiştir. Özellikle 2023 yılında yaşanan deprem sürecinde SYDV'lerin acil durum müdahale kapasitesinin önemi ortaya çıkmıştır. Bu çalışma, kâr amacı gütmeyen kuruluşlarda BSC uygulaması için özgün bir model sunarak literatüre katkı sağlamakta ve sosyal yardım sisteminin etkinliğini artırmaya yönelik politika önerileri geliştirmektedir. Araştırma sonuçları, SYDV’lerin kurumsal kapasitesinin güçlendirilmesi, istihdam odaklı desteklerin yaygınlaştırılması ve yerel düzeyde koordinasyon mekanizmalarının iyileştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Gelecek araştırmalar için her bir SYDV’nin kendi yapısına özgü BSC uygulamalarının geliştirilmesi ve sosyal etki ölçümünün sistematikleştirilmesi önerilmektedir.This study aims to assess the institutional performance of Social Assistance and Solidarity Foundations (SYDV), the main implementers of Turkey’s social assistance system, with a comprehensive and systematic approach. The study provides a strategic framework for strengthening the institutional capacity of SYDV, which play a critical role in the effective distribution of social assistance and the fight against poverty. Using the performance data of the Ministry of Family and Social Services for 2023, the study analyzes the institutional performance of SYDV within the framework of the four main perspectives of the BSC. By adapting the BSC methodology to the structure of the SYDV, the financial perspective was restructured as the “Social Assistance Perspective”, the customer perspective as the “Target Audience Perspective”, the internal processes perspective as the “Systematic Assistance Processes Perspective” and the learning-growth perspective as the “Digital Infrastructure Perspective”. For each perspective, performance indicators specific to SYDV were identified and the effectiveness and efficiency of the foundations were assessed in a multidimensional manner. While the results of the analysis show that the effectiveness of SYDV social assistance programs and the level of access to beneficiaries are high, it was found that they fell short of the targets, especially in employment-oriented support. The integration of 29 different institutions into the Integrated Social Assistance Information System strengthened inter-agency coordination, but the need to improve service capacity at the local level was identified. Especially during the earthquake in 2023, the importance of the emergency response capacity of SYDV became evident. This study contributes to the literature by presenting a unique model for BSC implementation in non-profit organizations and develops policy recommendations to increase the effectiveness of the social assistance system. The results of the study reveal that the institutional capacity of SYDV should be strengthened, employment-oriented support should be expanded and coordination mechanisms at the local level should be improved. For future research, it is recommended to develop BSC practices specific to the structure of each SYDV and systematize social impact measurement.