Türkiye’de uluslararası kısa vadeli sermaye hareketleri (1980-1998)

Abstract

Dünya ekonomisinde yetmişlerde yaşanan krizin ardından, ulusal ekonomiler seksenlerin başında serbest piyasa ekonomisine yönelmişlerdir. Öte yandan bilgi işleme teknolojisinde yaşanan baş döndürücü gelişmeler sayesinde ulusal ekonomiler dünya ölçeğinde bütünleşmeye başlamışlardır. Globalleşme sürecinde, paranın dünya çapında dolaşım hızı artmış ancak bu durum mali sektör ile mal piyasaları arasındaki bağlantının gevşemesine yol açmış ve mali sektörün mal hareketlerinden bağımsız olarak kontrolsüz bir biçimde büyümesine yol açmıştır. Bu durum da uluslararası sermaye hareketlerinin niteliğini değiştirmiştir. Uluslararası sermaye hareketleri önceleri ulusal ekonomilerin makro ekonomik dengesizliklerinden kaynaklanan finansman ihtiyacını karşılama doğrultusunda hareket ederken seksenli yıllardan itibaren nitelik değişimine uğramış ve arbitraj kazancı peşinde koşan spekülatif amaçlı para hareketlerine dönüşmüştür. Bu çerçevede sermaye hareke ketlerinin vadesi kısalmıştır. Sıcak para hareketleri olarak da adlandırılan kısa vadeli sermaye hareketlerinin konu edildiği tezin birinci bölümünde sermaye hareketlerinin değişen niteliğine ve bu süreçte yaşanan krizlere ülke örnekleriyle değinilmiştir. Ancak, birinci bölümde asıl olarak Europara piyasası olarak da adlandırılan uluslararası para piyasasının işleyiş mekanizması ayrıntılı bir biçimde ele alınmıştır. İkinci bölümde uluslararası sermayenin ülkeye hangi kanallardan girdiğini ve yıl içindeki miktar değişmelerini tespit amacıyla bir bütün olarak ödemeler bilançosu ve kayıt sistematiği incelenmiştir. Son bölümde ise Türkiye'de 1980 sonrası yaşanan finansal serbestleşme deneyimi ve bu süreçte kısa vadeli sermaye hareketlerinin ulusal ekonomi üzerindeki etkileri araştırılmıştır.