AHMED HAMDİ ŞİRVÂNÎ VE TÜRKÇE MUHTASAR USÛL-İ FIKIHADLI ESERİ İLE İLGİLİ BİR DEĞERLENDİRME*

Abstract

19. yy. batının bilim ve teknikte ilerlemesine karşılık, Osmanlı Devleti’nin siyasî, askerî ve malî sıkıntılardan dolayı yıprandığı bir dönemdir. Bu sorunların arkasında; ırk, din, mezhep kökenli iç isyanlar, birkaç cephede savaşmak, tedbirsiz ve gereksiz harcamalar gibi faktörler yer almaktadır. Zor durumda kalan devlet, içinde bulunduğu kriz ortamından kurtulmak için tüm alanlarda kendini yenilemek zorunda kalmıştır. Böylesine sıkıntılı bir dönemde yaşayan Ahmed Hamdi Şirvânî, ilmî faaliyetlerinin yanı sıra önemli idarî görevler üstlenmiş, çalışmaları ile de döneme damga vurmuş bir âlim, bir devlet adamıdır. Tanzimat’tan sonra Galatasaray Sultanisi bünyesinde açılan Hukuk Mektebi’nde usûl-i fıkıh hocalığı yapmıştır. Hocalığı döneminde edindiği tecrübelerin meyvesi olan Türkçe Muhtasar Usûl-i Fıkıh isimli eseri, 18. yüzyıldaki akademik yazım dili ve eğitim sistemine örnek teşkil eden önemli bir çalışmadır. Bu makalede Ahmed Hamdi’nin hayatı, eserleri ve ilmî kişiliğinden bahsettikten sonra Türkçe Muhtasar Usûl-i Fıkıh isimli eserini değerlendirmeye çalışacağız