Birinci basamakta diyabetik hastalarda tanı konmuş kanser sıklığı ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi

Abstract

Amaç: Günümüzde, kanser ve diyabet tüm dünyada bir halk sağlığı problemi olarak kabul edilmektedir. Kayıtlara göre 2020 yılında dünyada 19.3 milyon yeni kanser vakası tanısı konulurken, diyabet 536.6 milyon morbidite ile %10,5 sıklığa sahip olmuştur. Bu sayılar Türkiye’de ise 227.310 yeni kanser vakası ve %14,5 diyabet sıklığı olarak seyretmiştir. Epidemiyolojik verilere bakıldığında diyabet hastalığı olan kişiler birçok kanser türü için yüksek risk altındadır. Bu çalışmanın amacı, diyabet hastalarında kanser sıklığını, kanser tiplerini ve risk faktörlerini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı ve kesitseldir. Marmara Üniversitesi Tuzla Eğitim Aile Sağlığı Merkezi’nde bulunan aile hekimlerinin hasta veri tabanı ve e-nabız kaynak olarak kullanılmıştır. Araştırmanın kapsadığı katılımcılar, tip 2 DM tanısı olup kanser tanısı konmuş 18 yaş ve üstü bireyler olarak belirlenmiştir. Katılımcıların demografik verileri incelendikten sonra kanser tanısı konulan bireylerde; görülen kanserin türü, metastaz yapma durumu, komorbiditesi ve diyabet tedavisi amacıyla kullanılan ilaçlar incelenmiştir. IBM SPSS 21 programı aracılığı ile analiz yapılmıştır. Bulgular: Marmara Üniversitesi Tuzla Eğitim Aile Sağlığı Merkezi’ne kayıtlı ve tip 2 DM hastası olan 442 hasta bulunmaktadır. Diyabet ile beraber kanser görülen hasta sayısı 152’dir. Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 60’tır. Bu hastaların %11,8’inin sigara kullanıcısı olduğu ve vücut kitle indeksi verilerine bakılarak %39,5’inin birinci derece veya üzerinde obezite hastası olduğu bilgilerine ulaşılmıştır. Diyabet hastalarında kanser görülme sıklığı %32,54’tür. Diyabete ve kansere aynı anda sahip olan hastaların %55,9’u erkek, %44,1’i kadındır. Diyabet ile birlikte en sık görülen kanser tipleri prostat (%39,1), meme (%19,9) ve deri (%6) olarak bulunmuştur. Diyabet ve kanserle beraber hastaların %83’ünde hipertansiyon, %74’ünde hiperlipidemi, %28’inde hipertiroidi komorbit hastalıklar olarak gözlenmiştir. Sonuç: Bulduğumuz sonuçlar diyabet hastalarında kansere rastlanma riskinin yüksek olduğunu göstermektedir. Ayrıca diyabet ve kanserle beraber sık görülen komorbit hastalıkların belirlenmesi tedavi açısından önemlidir. Diyabet hastalarının kontrollerinin düzenli yapılması, erken dönemde tedavi şansı daha yüksek olan kanser türlerinin erken tanınmasını sağlayabilir.