Roma hukukunda şirket akti

Abstract

Şirket akti (societas), iki veya daha fazla kimsenin, mal veya emeklerini biraraya getirmeyi taahhüt etmeleriyle meydana gelir, ortak gaye genellikle kazanç sağlamaya yöneliktir. Societas, rızai bir akit olmakla birlikte, tarafların karşılıklı ve zıt menfaatleri değil, aynı yönde menfaatleri sözkonusudur; taraflar, ortak gayeyi gerçekleştirmek için edimlerini biraraya getirmektedir. Şirketin en eski türleri, ortakların tüm mallarının birleşmesi ile meydana gelmektedir. Ancak, M.Ö. II. yy. dan itibaren, Roma artık toprak zenginliğine dayalı bir tarım toplumu değildi; ticaretin gelişmesi kazanç amaçlı iş ortaklıklarına olan gereksinimi arttırdı ve farklı nitelikte, geçici veya devamlı gayelerin elde edilmesini sağlayan şirket türleri ortaya çıktı. Bu gelişimin bir sonucu olarak, Roma şirket akti, Kıta Avrupasında tüm şahış şirketleri için uygun ve esnek yapıda bir zemin olarak benimsenmiştir. Bu aşamada societas’ın kendisine özgü niteliklerinden bazıları doğal olarak değişikliklere uğramıştır. Modern kanunlara geçiş sürecinde, gelişen temsil anlayışının da etkisiyle ortaklığın temsili, ortakların sorumluluğu gibi konular farklı yapıda düzenlenmiştir. Günümüzde modern ortaklıklar hukukunun gösterdiği büyük gelişimde, şirket aktine ilişkin olarak Roma hukukundan gelen ilkelerin çok büyük bir rolü olmuştur, Türk Hukukunda da, Boçlar Kanunu’nda düzenlenen adi şirket aktinde, Roma hukukundan gelen kavram ve kuralların etkileri yanında, Romalıların hukuki düşünüş tarzı ve metodunun izleri de açıkca görülmektedir. Name and Surname: Fulya İlçin Gönenç Field: Law Programme: Private Law Supervisor: Prof. Dr. Bülent Tahiroğlu Degree Awarded and Date: Ph D – December 2002 Partnership, Roman Law, Societas Roman partnership (societas) is essentially the union of funds, skill, or labour, or a combination of them, for a common purpose which often had, but need not have, profit for its aim. Societas is a consensual contract but it is not based, primarly, on the antogonism of interests; its essence is the pooling of resources for a common purpose. In earliest form of societas involved a merger of all assets of the parties but already in the second century of B.C. Rome was not the closely-knit agricultural community any longer. Trade and commerce flourished, and it came an increasing desire to form profit-oriented business partnerships and it came to include any agreement for joint activity, great or small, brief or prolonged. The contract of societas in classical law thus provided a general framework for all of partnership arrengements in modern laws. Societas was received throughout Europe as a convenient and flexible basis for all personal business associations, but in the course of this reception it was changed. Some of its more individualistic features are abandoned for the sake of a greater coherence of the association, and the management of the societas was facilitated in that it ceased to merely internal association. In the result, the modern law of partnership, is still firmly rooted in the societas of Roman Law and in many of the essentials of the Roman societas live on in the so-called ordinary partnership (Turkish Code of Obligations Art. 520-541) of modern Turkish Law.