İşletmelerde yöneticilerin karar vermesinde bilginin rolü ve önemi: ilaç sektöründe bir uygulama

Abstract

Toplumun her kesiminden kişilerin, özellikle de yöneticilerin bilgiyi ve bilgi iletişim teknolojilerini etkili bir şekilde kullanmaları ideal olan durumdur. Çalıştıkları kurumların da, bu konuda yöneticileri desteklemesi ve gereken donanıma sahip olması, yeni çağın bir gereğidir. Bu çalışmada, bilginin karar verme süreci ile ilişkisi ve önemi araştırılmıştır. Çalışma iki ana bölüm ve bu bölümlere bağlı beş alt bölümü içermektedir. teorik bilgilerden oluşmakta ve literatürde yer alan karar verme ile ilgili bakış açıları, karar modelleri, bilgi, bilgi ile ilgili çağdaş kavramlar ve strateji kavramını içine almaktadır. İkinci bölümde, Türkiye'de faaliyet gösteren, ilaç firmalarında çalışan, altmış üç yöneticinin yer aldığı bir anket çalışmasına dayalı emprik bir araştırma gerçekleştirildi. Bu firmaların bazıları Türk kökenli, bazıları ise yabancı kökenli çokuluslu firmalardı. Bu bölüm, alan araştırmasıyla ilgili bilgileri içeren metod, bulgular, tartışma ve sonuç bölümlerini içine almaktadır. Bu çalışmanın amacı, karar verme sürecinde bilginin etkisini araştıırırken, yöneticilerin bilgiye bakış açıları, önemseme dereceleri ve bilgiyi ne kadar etkin kullanibildiklerini inceleyerek, bilginin, tüm örgüt ile olan ilişkisini de değerlendirmekti. Bu bilgiler ışığında yerli ve yabancı uyruklu şirketler arasında karşılaştırma yapıldı ve şu sorular soruldu: 1)Araştırmanın yapıldığı kurumların milliyetine göre, yöneticilerin karar vermesinde, yöneticilerin yaşı, cinsiyeti, eğitim seviyeleri, kurum içi ve toplam iş tecrübeleri, pozisyonları ile bilgiye bakış açıları, önemseme dereceleri, başkalarının görüşlerini dikkate alıp, elde ettikleri bilgileri, başkalarıyla da paylaşıp paylaşmadıkları, başkalarının uyarılarını dikkate alıp almadıkları, karar sonrası değerlendirmeye yaklaşımları arasında bir ilişki var mı? 2) Ayrıca araştırmanın yapıldığı kurumların yine milliyetine göre (yerli-yabancı) mesleki eğitime verilen önem ve eğitim programlarının niteliği bakımından önemli farklılıklar var mı? Yöneticilerin yaşı, cinsiyeti, eğitim durumları, kurum içi tecrübeleri, meslekleri ve kurumdaki pozisyonları açısından, bilgiye yaklaşımları ve kararla ilgili davranışları arasındaki ilişkitest edildikten sonra, anlamlı sonuçlar elde edilmemiştir. Burada vurgulanması gereken belki sadece yöneticilerin eğitim durumlarıyla ilgili çıkan sonuçlar olabilir; Yüksek lisanslı yöneticiler, daha çok bilgi iletişim teknolojilerini kullanma ve karar verme aşamasında bilgiyi önemseme eğilimi göstermektedirler ancak bu, diğer değişkenlerden daha anlamlı bir sonuç olarak çıkmamıştır. Kurumun uyruğu açısından ise, yabancı sermayeli firmalarda, karar verme aşamasında yöneticilerin bilgiyi önemseme derecesi daha yüksek iken, karar vermeden önce, diğer kişilerin fikirlerine başvurma derecesi, Türk uyruklu firmalarda daha yüksektir. Yöneticilerin aldıkları karar türlerine göre, Türk firmalarında çalışan yöneticiler hem operasyonel, hem stratejik karar alırken, yabancı firmalarda çalışan yöneticiler, daha çok operasyonel karar almaktadırlar. Ayrıca, Türk firmalarında çalışan yöneticiler, daha çok, çizim, mimari, satış, takip programlarını kullanırken, yabancı firmalarda çalışan yöneticiler, veri tabanı sistemlerini, muhasebe programlarını ve interneti daha çok kullanıyor gibi gözükmektedir.