Sosyobilimsel konular ile işlenen biyoloji dersinin öğrenci başarı, tutum, bilimin doğası anlayışı, bilimsel düşünme ve karar verme becerileri üzerine etkisi

Abstract

Bilim ve teknolojideki hızlı değişim ve gelişmeler toplumla bireylerin etkileşimleri arttırmıştır. Bu etkileşimlerin sonucunda yeni toplum modelleri ortaya çıkmıştır. Toplumdaki bireyler değişen dünyadaki gelişmelere duyarsız kalmamışlardır. Bu tutumun birçok alanda olduğu gibi fen eğitiminde de yansımalarını görmek mümkündür. Fen eğitiminin amaçları arasında fen ve teknolojiye uyum sağlayan, gelişmeleri takip ederek farklı durumlarda uygulama yapabilen, bilimin öneminin farkında olan bilimsel okuryazarı bireyler yetiştirilmesi bulunmaktadır. Bilimsel okuryazar birey; bilime, bilimsel bilginin doğasına bilinçli bir şekilde yaklaşarak buna uygun davranışlar sergilemelidir. Bilim ve bilimin doğasını fen derslerine aktarabilmek için bilim-teknoloji-toplum ilişkisini karşılıklı olarak içeren sosyobilimsel konular son yıllarda önemli hale gelmiştir. Sosyobilimsel konular; bireyler arasında düşünce farklılıklarına yol açan; doğası gereği ikilemli, ahlaki, dini, sosyal ve kültürel özelliklere sahiptir. Karma yöntem deseni kullanılarak tasarlanan bu çalışmada; yapılandırmacı yaklaşım temel alınarak 10. Sınıf Biyoloji programında yer alan Ekosistem Ekolojisi ünitesini SBK bağlamında ele alan bir öğretim modülü tasarlamak ve bu modülün öğrencilerin akademik başarılarını, sosyobilimsel konularla ilgili tutumlarını, bilimin doğasına karşı tutumlarını, bilimsel düşünme becerilerini, karar verme becerilerini, nasıl etkilediğini incelemek amaçlanmıştır. Çalışma verileri İstanbul’daki bir devlet okulunda öğrenim gören 140 katılımcıdan oluşan lise 10.sınıf öğrencilerinden toplanmıştır. Araştırmacı tarafından oluşturulan 21 soruluk “Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları Akademik Başarı Testi” ile sosyobilimsel konularla ilgili tutum, bilimin doğasına karşı tutum, bilimsel düşünme becerileri, karar verme becerileri ölçekleri çalışmanın öncesinde fen dersleri hazırbulunuşluk sınavlarında benzer başarılara sahip olan deney (N=70) ve kontrol (N=70) gruplarına ön-son testler olarak uygulanmıştır. Bu çalışma 2021-2022 bahar dönemi içinde 24 haftalık bir sürede gerçekleştirilmiştir. Elde edilen nicel veriler SPSS 26 kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın nitel verileri deney grubuna uygulanan form ile yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Bu veriler Office Word yardımıyla SWOT analizi şeklinde değerlendirilmiştir. Bulgular deney ve kontrol gruplarındaki öğrenciler arasında ön test puanları açısından anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir. Uygulama tamamlandıktan sonra ise deney ve kontrol gruplarına uygulanan akademik başarı testi, bilimsel düşünme becerileri ve karar verme beceri ölçeklerinde son test sonuçları gruplar arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca diğer ölçeklerde farklı alt boyutlarda da deney grubu öğrencileri lehine ön-son test karşılaştırmalarında anlamlı farklılıklar söz konusudur. Nicel verilerdeki anlamlı farklılıklar nitel sonuçlarla da desteklenmiştir. Sonuç olarak, yapılandırmacı yaklaşım temelinde SBK bağlamında işlenen ünitede öğrencilerin biyoloji dersi akademik başarıları, bilimsel düşünme becerileri ve karar verme becerileri anlamlı olarak artmaktadır. Bu durum öğrencilerin fen okuryazarı olarak yetişmelerine katkı sağlayacak, öğrencilerin üst düzey bilişsel basamaklara ulaşmalarını kolaylaştıracaktır.

Rapid changes and developments in science and technology have increased interactions with society. As a result of these interactions, new social models have emerged. Individuals in the society have not been indifferent to the developments in the changing world. It is possible to see the reflections of this attitude in science education as in many other fields. Among the aims of science education are to train scientifically literate individuals who can adapt to science and technology, follow the developments and apply it in different situations, and are aware of the importance of science. Scientific literate individual should behave the awareness of the nature of scientific knowledge consciously. In order to convey the nature of science and science in science lessons, socioscientific issues (SSI) that involve the relationship between science-technology-society have become important in recent years. SSI leading to differences of opinion among individuals, has inherently dilemma, moral, religious, social and cultural characteristics. In this study, which was designed using a mixed method design; based on the constructivist approach, is aimed to design a teaching module that deals with the Ecosystem Ecology unit in the 10th Grade Biology program in the context of SSI and to examine how this module affects students' academic achievement, attitudes towards socioscientific issues, attitudes towards the nature of science, scientific thinking skills, and decision-making skills intended. The study data were collected from 10th grade high school students, consisting of 140 participants, studying at a public school in Istanbul. The 21-question Ecosystem Ecology and Current Environmental Problems Academic Achievement Test created by the researcher and the scales of attitude towards socio-scientific issues, attitude towards the nature of science, scientific thinking skills, and decision-making skills before the study had similar successes after the science lessons readiness tests are performed to experimental (N= 70) and control (N=70) groups as pre-post tests. This study was carried out in a period of 24 weeks in the spring term of 2021-2022. The quantitative data obtained were analyzed using the SPSS 26 program. The qualitative data of the study were collected through semi-structured interviews with the student opinion form applied to the experimental group. These data were evaluated as SWOT analysis with the help of Office Word program. The findings showed that there was no significant difference between the students in the experimental and control groups in terms of pre-test scores. After the application was completed, it was determined that there was a significant difference between the groups in favor of the experimental group in the post test results in the academic achievement test, scientific thinking skills and decision-making skill scales applied to the experimental and control groups. In addition, there are significant differences in the pre-post test comparisons in favor of the experimental group students in different sub-dimensions in other scales. Significant differences in quantitative data were also supported by qualitative results. As a result, students' academic achievement in biology course, scientific thinking skills and decision-making skills have been increased significantly in the unit that is taught in the context of SSI on the basis of the constructivist approach. This situation will contribute to the development of students as science literate and will facilitate students to reach higher cognitive levels.