Azerbaycan’da kredi kurumları ve kobilerin finansmanı

Abstract

Dünya ekonomisinde KOBİ'ler önemli krizlerden fazla etkilenmemiş ve hatta bu krizlerin atlatılmasında önemli roller üstlenmiştir. KOBİ'ler yalnızca ekonomik hayatta değil, aynı zamanda sosyal hayatta da önemli roller üstlenmektedir. KOBİ'ler ülkede geniş bir alana yayıldıkları için, bölgesel gelişmişlik farklılıkların giderilmesinde, mülkiyetin tabana yayılmasında, yeni istihdam imkanlarının meydana getirilmesinde, gelir dağılımında adaletin sağlanmasında ve bunu devam ettirmede, demokratik hayatı canlı tutmada önemli bir güç olmaktadır. KOBİ'ler, ülkelerin sosyal ve ekonomik yapı özellikleri içinde endüstrileşme, sağlıklı kentleşme, optimum dağıtım ve ticaret uygulamaları için önemli bir özellik taşımaktadır. Ayrıca, bölgelerarası dengesizliğin giderilmesinde, üretim kaynaklarının yerinde ve etkin olarak kullanılmasında vazgeçilmez bir unsur oluşturmaktadır. Bu açıdan politika ve stratejilerin oluşumunda etkin olmaktadırlar. Tüm ekonomilerin vazgeçilmez temel bir bileşeni olan KOBİ'ler, istihdam ettikleri işgücünden, gerçekleştirdikleri yatırımlara, yarattıkları katma değere ve ödedikleri vergilere kadar pek çok yönleri ile her ekonomide önemli bir yere sahiptir. Çünkü KOBİ'ler bağımsız ekonomik birimler olarak, mal ve hizmet üreten işletmeler değil, aynı zamanda büyük işletmelerin kullandıkları mamul ya da yarı mamul girdileri üreterek büyük işletmelerin gelişimini de tamamlamaktadırlar. Böylece büyük işletmeler için ekonomide bir yan sanayi oluşturarak, büyük işletmelerle bir ortak yaşam kurarlar. KOBİ'ler bir yanda büyük işletmelerle rekabet içinde olarak, kendi başlarına nihai ürün ya da hizmet üreterek, ekonomiye katkıda bulunurken, diğer yandan da büyük işletmeleri yan sanayi biçiminde tamamlayarak, onların daha fazla üretken olmalarına ve ekonomiye katkılarının daha da artmasına yardımcı olmaktadırlar. Piyasa ekonomisine adım atan Azerbaycan'da da özel sektör giderek önem kazanmaya başladı. KOBİ'lerin sayı hızla artış gösterdi. Şu an Azerbaycan'da faaliyet gösteren toplam işletmelerin %83,3'lük bir kısmı KOBİ'lerden oluşmaktadır. Diğer gelişmiş ülkelerdeki KOBİ oranlarıyla kıyaslandığında belki bu oran biraz düşük gözükebilir, ama Azerbaycan'ın bağımsızlığına daha yeni kavuştuğu göz önüne alınırsa bu rakamın önemi daha iyi anlaşılacaktır. Şu anda Azerbaycan'da GSMH'nin %50 gibi bir hissesi KOBİ'ler tarafından üretilmektedir. KOBİ'ler sınırlı sermaye ve rezervlerle, genellikle, yerli piyasada faaliyet gösterirler. Genellikle KOBİ'lerin dış pazarlar konusunda bilgi ve tecrübeleri az olur. Bu, aynı zamanda onların küçük hacimli olmasından ve tüketicilerin büyük hacimli ihtiyaçlarını ödeyememelerinden kaynaklanıyor. Finansman sorunu KOBİ'lerin piyasa paylarını korumada ve dışa açılmada en büyük sıkıntılarıdır. Genelde KOBİ'ler kaynak sorununu iki ana yolla çözmektedirler; borçlanmak ve sermaye artırımına gitmek. Kaynak sorunun çözümünde en çok tercih edileni banka kredileridir. Bu konudaki araştırmaların yetersizliğini dikkate alarak, Azerbaycan'da faaliyet gösteren KOBİ'lerin önemini, yerini, karşılaştığı sorunları ve KOBİ'lerin gelişmesinde önemli role sahip olan bankacılık sistemini ve kredi kurumlarını tez çalışmamızın konusu olarak seçtik. Araştırmamızın Azerbaycan'la ticari ilişkiler kurmak ve orada yatırımlar yapmak isteyen iş adamları için faydalı olacağı kanaatindeyiz.