Sosyo-ekonomik yönleri ile Bezm-i Alem Valide Sultan Vakıf Gureba Hastanesi

Abstract

Osmanlı Devleti’nde, bugünkü sosyal devlet anlayışına göre devletin görevleri arasında sayılan kamu hizmetlerinin önemli bir bölümü vakıflar aracılığıyla yürütülmüştür. Maliyesi ve savunması gibi hizmetler devlet tarafından, bunun dışında kalan geniş alandaki kamu hizmetleri ise yardım vakıfları aracılığı ile yerine getirilmiştir. Vakıflar, ayrıca ekonomik yaşama da önemli katkılar sağlamıştır. Osmanlı Devleti’nde ülkenin her tarafında bulunan hastaneler, hastanelerin gelirleri ve giderleri de vakıflarca karşılanmıştır. Çalışmamıza konu olan ve Bezmiâlem Valide Sultan tarafından İstanbul’da inşa edilen ve vakfedilen, bütün ihtiyaçları vakıftan karşılanan Vakıf Gureba Hastanesi (Gurebâi Müslimin Hastanesi), fakir ve kimsesiz Müslümanların faydalandığı önemli vakıf kurumlarından biridir. Hâlen faaliyetine Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi adı ile devam eden hastane, yüz binlerce insana teşhis ve tedavi hizmeti sunmuştur. Çalışma, Osmanlı sağlık sistemi içinde önemli bir yeri olan Vakıf Gureba Hastanesi’nin 19. yüzyılın ortasından 20. yüzyılın başına kadar olan tarihin, sosyoekonomik olarak ayrıntılarını ortaya koymaktadır. Vakıf, Osmanlı Sağlık Sistemi, Bezmiâlem Valide Sultan, Vakıf Gureba Hastanesi, İstanbul, hastalık.

In the Ottoman State, public services which are considered among the tasks of the state in the today's understanding of social state, were being provided by the foundations. Services like finance and defence have been ran by the state and large part of the public service apart form those mentioned have been conducted via foundations. Foundations contributed also to the economic life. The hospitals in the Ottoman State that were all around the country, the income and the cost of the hospitals were all covered by foundations as well. Vakıf Gureba Hospital (The Hospital of the Poor Muslims), subject to the present study, which was built in Istanbul by Bezmiâlem Valide Sultan and whose all needs were covered by the foundation, is an important foundation organisation from which poor Muslims would benefit. The hospital, which is yet active with the name The Bezmiâlem Foundation University Medicine Faculty Hospital, provided diagnostics and treatment services to hundred thousands of people. The study puts forward the socio-economic details of the Vakıf Gureba Hospital which has an improtant place in the Ottoman health system, for the period starting from mid-19th century until the early 20th century. Key Words: Foundation, The Ottoman healthcare system, Bezmiâlem Valide Sultan, Vakıf Gureba Hospital, Istanbul, illness.