Kamu Hastanelerinde Performansa Dayalı Ücret Sistemi Uygulamasının Hekimler Arasındaki Sosyal, Maddi Ve Mesleki İlişkilere Etkisi

Abstract

Emek verimliliği ile toplam çıktı miktarını artırmayı amaçlayan Performansa Dayalı Ücret Sistemi (PDÜS), yaygın olarak parça-çıktı başı ücret, kârdan pay ve satış hasılatından komisyon şeklinde uygulanmaktadır. PDÜS ilk öncelikle sadece özel sektörde uygulanırken, zamanla kamu da yaygınlaşmıştır. İki kesimde sunulan hizmetlerin farklı olması, performans kriterleri ve ölçümlerinde farklılaşmaya neden olmuştur. Literatürde çoğunlukla özel sektördeki uygulamalar analiz konusu yapılmış, çalışmaların neredeyse tamamında PDÜS’nin emek ve işletme verimliliğini olumlu etkilediği görülmüştür. PDÜS Türkiye’de sağlık sektöründe yaygın olarak uygulandığından çalışmaların neredeyse tamamı bu konudadır. Yapılan çalışmaların ortak sonucu, PDÜS’nin nitelikten çok niceliğe odaklandığı, hekimler arasında ücret dengesizliği ve huzursuzluğu neden olduğu, sağlık harcamalarını artırdığı ortaya çıkmıştır. Çalışmanın amacı, kamu sağlık sektöründeki PDÜS’nin uzman hekimler arasındaki sosyal, maddi ve mesleki ilişkileri nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. İstanbul’daki devlet hastanelerinde çalışan 251 uzman hekimden, 7’li likert ölçeğe göre oluşturulan yüz yüze anket yöntemiyle toplanan veriler analiz edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre PDÜS’nin hekimler arasındaki sosyal, maddi ve mesleki ilişkileri genel olarak olumsuz etkilediği; bu sonuçların büyük ölçüde hekimlerin cinsiyet, mesleki tecrübe ve branşlarına göre de aynı şekilde gerçekleştiği görülmektedir. Ancak PDÜS’nin bu üç konudaki etkisi hekimlerin kurum içinde veya dışında (boş zamanı birlikte geçirme) meslektaşları arasındaki ilişkileri üzerinde olumsuz bir sonucu olmadığı ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Sağlık Ekonomisi, Performansa Dayalı Ücret, Hekim Ücretleri

The performance-based wage system (PBWS) aims to increase the total amount of output by increasing labor productivity and applied in the form of piece-per-output wage, share of profit and commission. While it was used only in the private sector, it has become widespread in the public sector. The difference in the services offered in the two segments has led to differences in performance criteria and measurements. The literature mostly analyzed applications of the private sector, and found PBWS has a positive effect on labor and business productivity. The common result of the studies has been revealed that PBWS focuses on quantity rather than quality, causes wage imbalance and unrest among physicians, and increases health expenditures. The aim of the study is to reveal how PBWS in the public health sector affects social, material and professional relations between specialist physicians. The data has collected from 251 specialist in Istanbul public hospitals, using the face-to-face survey. It was found that PBWS affects the social, financial and professional relations between physicians negatively; same effect found on the gender, professional experience and branches of the physicians. However, the effect of PBWS is not negative on the relationships of physicians with their colleagues. Key Words: Health Economics, Performance-Based Wage, Physician Wages