Türk medeni hukukunda alelade vedia sözleşmesi ve hükümleri

Abstract

Tezin konusu olan Alelade Vedia Sözleşmesi; Borçlar Kanununun 463-470. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Tanım olarak alelade vedia; vedia veren ( mudi ) tarafından verilen bir taşınır malın, vedia alan ( müstevdi ) tarafından kabul edilerek güvenli bir yerde saklanması ve saklatanın dilediği zaman istemesiyle onu saklatana geri vermesi yükümlülüğü yükleyen bir sözleşmedir. Mudi, vedianın maliki olabileceği gibi vedia üzerinde rehin gibi sınırlı ayni hak veya kira gibi nispi hak sahibi bir kişi de olabilir. Vedia konusu şey saklanmak üzere verildiğinden, mülkiyeti eğer malikse, mudide ( saklatan ) kalır, yalnızca fer’i zilyedlik saklayana geçer, saklatanın vediayı her zaman geri isteme hakkı vardır. Sözleşmenin asli edimi ve ana öğesi saklayanın, saklatan tarafından kendisine verilen sözleşme konusu taşınırı kabul ederek onu güvenli bir yerde saklamayı üstlenmesidir. Saklayan, muhafazayı üstlendiği eşya kendisine verildiğinde bunu kabul etmek zorundadır, ancak eşyanın teslimini talep edemez, teslim gerçekleşmedikçe muhafaza ve iade borcu doğmaz. Vediayı güvenli bir yerde şahsen saklamak zorundadır, ancak yardımcı şahıs kullanabilir. Vedianın zarara uğramasını ve yok olmasını engelleyecek önlemleri almak ve özenli muhafaza etmek borcu altındadır, zarar halinde, saklatana tazminat ödemek zorunda kalır. Muhafazanın niteliği, özen derecesi, kapsamı, şekli tarafların anlaşması ile belirlenebileceği gibi vedianın niteliği ve işin kapsamı, vedia alanın menfaati ve sözleşmenin ticari niteliğine göre de belirlenebilir. Muhafaza karşılığı ücret vedia sözleşmesinin zorunlu öğesi değildir ancak kararlaştırılması mümkündür ayrıca işin niteliği ve muhafazanın meslek olarak yapılması gibi hallerde saklayanın ücret hakkı doğacaktır. Bu gibi durumlarda saklatan, kararlaştırılan, kararlaştırılmamışsa ödenmesi adet olan ücreti saklayana ödemek zorundadır. Vediada ücret kararlaştırılması hallerinde bu ücret iade borcunun değil saklama borcunun karşılığıdır.