Öğretmen adaylarının ahlaki olgunluk düzeyleri ve özyeterlilik algılarının incelenmesi

Abstract

Kişilerin, yaşadıkları zaman dilimine göre hareket etmeleri için yüksek özgüvene sahip, kendini anlatabilen, olumlu tutum geliştirebilen ve yeni ürünler ortaya koyabilen kişiler olarak yetiştirilebilmesi lazımdır. Öz-yeterlik, bireyin çevresinde olup bitenler üzerinde etkili olabilecek biçimde bir edimi başlatıp sonuç alıncaya kadar sürdürebileceğine olan inancı, bir eylemin planlanması, gerekli becerilerin farkında olunması ve örgütlenmesi, zorluklarla birlikte elde edilecek kazançların gözden geçirilmesi olarak tanımlanmıştır. Ahlaki olgunluk ise, ahlaki duygu, düşünce, yargı, tutum ve davranış bakımından yetkin ve zirvede olma durumu ve bu duruma en zengin, gerekli ve dolgun anlamını veren ahlaki niteliklerin toplamını ifade eder. Ahlaki olgunluğa sahip bir bireyin güvenilir, sorumlu, saygılı, adil, kendini kontrol edebilen, empati yeteneği gelişmiş iyi bir insan ve tüm bunların ötesinde kanunlara ve kurallara uyan iyi bir vatandaş olması beklenir. Başka bir ifade ile ahlaki olgunluk bireyin duygu, düşünce, tutum ve davranışlarında ahlaka uygunluk açısından yüksek bir seviyede olması olarak ifade edilebilir. Ahlaki olgunluk kavramı özellikle eğitim ile ilişkili olarak öğrencilere istenilen davranışların kazandırılmasında bir rol model olan öğretmenlik mesleğinde daha da önem kazanmaktadır. Bireyin ahlaken olgun bir kişi haline gelmesinde iyi bir eğitim alması önem arz etmektedir. Birey ve toplumların ahlaki gelişmesinde en önemli faktör hiç şüphesiz eğitimdir. Bu alanda uğraş veren öğretmenler ise, öğrencilerin davranışlarını değiştiren ve geliştiren kişiler olarak, eğitim sisteminin vazgeçilmez unsurlarıdır. Bir eğitim sisteminin başarısı, o sistemi hayata geçirip, uygulayacak olan öğretmenin başarısından ayrı tutulamaz. Öğretmenlik; bireysel, sosyal, kültürel, bilimsel ve teknolojik boyutları olan, profesyonel statüde bir meslektir. Alanyazına bakıldığında yine Öz-yeterlilik ile ilgili araştırmalar da daha çok öğretmenler üzerine yapıldığı gözlemlenmiştir. Bu bağlamda literatür taraması ve önceki yapılan çalışmalarda göz önünde bulundurularak konu belirlenmiş ve çalışmanın amacı çeşitli branşlardaki öğretmen adaylarının ahlaki olgunluk düzeyleri ve öz-yeterlilik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi olarak belirlenmiştir. Yapılan çalışmalara bakıldığında ise bu iki kavramın beraber incelendiği araştırmalara rastlanamaması araştırmanın literatüre kazandıracağı değer açısından önem taşımakta ve çalışmanın özgün değerini ortaya koymaktadır. İncelenen çalışmalar neticesinde ahlaki olgunluğun, bireyin etik davranışlarından, kararlarından ve genel ahlaki duruşundan etkilenen bir kavram olduğu sonucuna ulaşılmış, çalışmada bağımlı değişken olarak seçilmesi daha anlamlı olacağı düşünülmüştür. Çalışmada Ahlaki olgunluk düzeyi ölçeği ve genel öz-yeterlilik ölçeği kullanılacak olup, araştırmanın evrenini İstanbul ilindeki öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi’nde çeşitli branşlarda okuyan öğretmen adayları, Marmara Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesinde okuyan öğretmen adayı ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Spor Bilimleri Fakültesinde okuyan öğretmen adayları oluşturmuştur. 2022-2023 öğrenim yılı Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesinde toplam kayıtlı 6402 öğretmen adayı ve Spor Bilimleri Fakültesinde ise 279 öğretmen adayı bulunmaktadır. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Spor Bilimleri Fakültesinde ise 225 öğretmen adayı bulunmaktadır. Buna göre çalışmaya katılacak olan katılımcılar listelenebilir olduğundan basit seçkisiz (rastgele) örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Basit seçkisiz (rastgele) örnekleme formülüne (Kadıoğlu, T.Y) göre %95 güven aralığı ve a=0,05 hata payı ile 6906 kişiden oluşan bir evrenden elde edilecek minimum örneklem sayısı 384 olarak hesaplanmıştır. Bu bağlamda yaklaşık 384 üstü kişiye ulaşmak hedeflenmiştir.

In order for people to act according to the time period they live in, they need to be raised as individuals who have high self-confidence, can express themselves, develop a positive attitude and produce new products. Self-efficacy has been defined as an individual's belief that he or she can initiate and continue an action in a way that will be effective on what is happening around him, planning an action, being aware of and organizing the necessary skills, and reviewing the gains to be gained with difficulties. Moral maturity, on the other hand, refers to the state of being competent and at the top in terms of moral emotion, thought, judgment, attitude and behavior, and the sum of the moral qualities that give this situation its richest, necessary and fullest meaning. An individual with moral maturity is expected to be a reliable, responsible, respectful, fair, self-controlled good person with developed empathy skills, and above all, a good citizen who obeys the laws and rules. In other words, moral maturity can be expressed as a high level of morality in the feelings, thoughts, attitudes and behaviors of the individual. The concept of moral maturity becomes particularly important in the teaching profession, which serves as a role model in instilling desired behaviors in students, especially in relation to education. Receiving a good education is crucial for an individual to become a morally mature person. Undoubtedly, education is the most important factor in the moral development of individuals and societies. Teachers, who work in this field, are indispensable components of the education system, as they are the ones who change and develop students' behaviors. The success of an education system cannot be separated from the success of the teachers who implement and carry out that system. Teaching is a profession with individual, social, cultural, scientific, and technological dimensions, and holds a professional status. When looking at the literature, it is observed that research on self-efficacy has predominantly been conducted on teachers. In this context, based on the literature review and previous studies, the topic was selected, and the aim of the study was determined as examining the relationship between moral maturity levels and self-efficacy perceptions of prospective teachers from various fields. Upon reviewing the studies, the fact that no research has been found that examines these two concepts together highlights the value that this study will contribute to the literature and emphasizes its originality. The reviewed studies suggest that moral maturity is a concept influenced by an individual’s ethical behavior, decisions, and overall moral stance. Therefore, it was deemed more meaningful to select it as the dependent variable in this study. In this study, the Moral Maturity Scale and the General Self-Efficacy Scale will be used, and the population of the research consists of prospective teachers in the province of Istanbul. The sample of the study includes prospective teachers from various departments of Marmara University Atatürk Faculty of Education, Marmara University Faculty of Sport Sciences, and Istanbul University-Cerrahpaşa Faculty of Sport Sciences. For the 2022-2023 academic year, there are a total of 6,402 prospective teachers registered at Marmara University Atatürk Faculty of Education and 279 prospective teachers at the Faculty of Sport Sciences. Additionally, there are 225 prospective teachers at Istanbul University-Cerrahpaşa Faculty of Sport Sciences. Since the participants for this study are identifiable, the simple random sampling method was employed. Based on the simple random sampling formula (Kadıoğlu, T.Y.), with a 95% confidence interval and a margin of error of α = 0.05, the minimum sample size for a population of 6,906 was calculated to be 384. In this context, the aim was to reach over 384 participants.