Yapı kooperatiflerinde inşaat yapım yöntemleri ve muhasebe uygulaması

Abstract

Yapı kooperatiflerinin ana çalışma konusunu, konut ya da işyerlerinin yapımları oluşturmaktadır. Yönetim kurulları, ortak sayısını dikkate alarak yeterli büyüklükte arsa veya arazi temin ederek, proje, ruhsat vb. işlemleri yapmakta veya yaptırmaktadırlar. Ayrıca ortakların sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını göz önünde tutarak çeşitli sosyal tesisleri de kurabilmektedirler. Kooperatifler kanunu; inşaat işlerinin yaptırılma yönteminin belirleme yetkisi genel kurulun devir ve terk edemeyeceği yetkiler arasında sayılmıştır. İnşaat işlerinin yaptırılmasında ihale veya emanet usulünün hangisinin uygulanacağı genel kurul kararında belirtilmesi anasözleşmede hüküm altına alınmıştır. Genel kurul kooperatif kurulduktan sonra yapılacak konut veya işyerleri ile ilgili inşaatın yapım yöntemini maliyet ve yapılabilirlik açısından değerlendirerek ya kendi eliyle yani emanet yöntemiyle yapmakta yada işi bilen müteahhitlere ihale yöntemi ile yaptırmaktadır. 1994 yılından beri zorunlu olarak uygulamaya konulan Tekdüzen Muhasebe Sistemi’ne yapı kooperatifleri de diğer şirketler gibi uymak zorundadır. Bu durum özellik arz eden yapı kooperatifleri kayıtları açısından sorun yaratmakta muhasebecinin kendi görüşüne göre kayıt yapmasına neden olmaktadır. Bu çalışma da yapı kooperatiflerinde inşaat yapım yöntemleri ve bu yöntemlere göre inşaat harcamalarının muhasebeleştirilmesi konularına yer verilmiştir. Yapı kooperatifleri tarafından yapılan inşaatlar bir hizmet işi değil mamul üretimi olarak değerlendirilmeli ve muhasebe kayıtları yapılırken bu konu esas alınmalıdır.

The hausing cooperatives mainly deal in construction of the housing or office buldings. Their executive boards acquire and buy construction lands or fields of adequate size, and handle any necessary procedures and formalities for designing, licensing and other actions for such construction projects. Furthermore, they may be engaged in building up and establishing various social facilities in consideration of the social and cultural needs of their members. The cooperatives Act stipulates that the general assembly is authorized to determine the construction methods and this power may not be transferred or assigned to any other person. The by-laws include a provision for the bidding or in-turst method to be chosen and applied for the construction works in line with the respective resolutions of the general assembly. Upon establishment of the cooperative body, the General Assembly evaluates the potential housing or jobsite construction projects in terms of construction method, cost estimation and feasibility, whereupon it is decided to realize the project through the bidding or in-trust methods by its own resources or engaging a number of qualified contractors. Like any other businesses, the buliding cooperative unions are also liable to act in line with the Harmonized Accounting System that is mandatorily applied since 1994. This create some problems and troubles on the specific books and records of housing cooperative unions, and every accountant keeps books and records in their own opinion and way. This study covers the construction methods in buliding cooperative unions, and accounting of the construction costs and expenditures. The buliding projects handled by the cooperative unions should not be considered to be a service, but a production activity, and the accounting books and records should be accordingly kept.