Azerbaycan Merkez Bankası ve finansal piyasaların gelişim aşamaları

Abstract

Günümüzde dünya pratiğinden göründüğü gibi merkez bankalarının önemi ve vazifeleri yıldan yıla artmakta, faaliyet alanları genişlemektedir. Araştırmanın ana amacı: Azerbaycan Merkez Bankasının faaliyetini araştırarak, onun çalışma prensiplerini inceleyerek Azerbaycan ekonomisine ve finans sistemine olan katkılarını incelemektir. 1991 yılında bağımsızlığını kazanan Azerbaycan’da hemen Serbest Piyasa Ekonomisine geçiş süreci başlıyor. Savaş, kriz ve yeni düzene geçiş bir arada olduğu süreçte ülke ekonomisinin gelişimi hayli aksamaktaydı. Sonuçta ülkenin GSYİH hacmi 1993 yılında %13; 1994’te %19,7; 1995’te ise %11,8 oranlarla gerilemiştir. Enflasyon oranı 1993 yılında %1129,1; 1994’te %1663,5 ve 1995 yılında %411,8 olarak gerçekleşmiştir. Azerbaycan Merkez Bankası 1992 yılında, kurulduğu günden itibaren kendi faaliyetini önemli başarılarla sürdürmüştür. 1995 yılından itibaren istatistik göstergelere baktığımızda ülkede siyasi sabitliğin sağlanmasından sonra ekonomi sabitliğinin de tedricen oluşmasında Merkez Bankasının de büyük katkılarının olduğu gerçektir. 1995 yılından itibaren dolar kurunun sabitleşmesi, 1996’dan GSYİH’nin nihayet pozitif artışının sağlanması, 1997 yılından enflasyonun normal seviyelere düşürülmesi ve bu gibi olumlu gelişmeler Merkez Bankasının başarılı çalışmalarının sonucudur. Merkez Bankasının para politikasında enflasyon, döviz kuru istikrarı gibi göstergelerinin başarılı bir şekilde düzenleyebilmesi gerçektir. Fakat ulusal para güvencesinin arttırılması, dolarizasyon sürecinin azaltılması, menkul kıymetler piyasasının büyütülmesi, bankacılık sisteminde güvencenin artırılması ve devlet bankalarının inhisarcılığına son koyulması yönünde yapılan politikalarda hala ciddi aksamalar mevcuttur. Merkez Bankası ülke finansal sisteminin kurucusudur ve onun geliştirilmesi görevi de bu kurumun üzerine düşmektedir. Ülkenin refahı ve ekonominin gelişiminde bu sektörün önemi yüksektir. Bundan dolayı Merkez Bankasının en iyi şekilde faaliyet göstermesi ülke için büyük önem taşımaktadır. As seen in the current world practice, the importance and duties of the central banks are enhanced day by day and their scope of activity becomes widened. The main purpose of this study is to examine the activities of the Central Bank of Azerbaijan, to investigate its operational principles and contribution to the economy and financial system of Azerbaijan. The transition process to Free Market Economy began in Azerbaijan as soon as it became independent in 1991. The country’s economy was in quite a difficult position during the process when war, crisis and transition to new order were in progress. As a result, the GDP volume of the country receded by 13% in 1993; by 19,7% in 1994; and by 11,8% in 1995. The inflation rate became 1129,1% in 1993; 1663,5% in 1994 and 411,8% in 1995. The Central Bank of Azerbaijan has carried out its activities with considerable success since the day it was established in 1992. When we have a look at the statistical indicators since 1995, it is obviously a fact that Central Bank has important contributions in terms of gradually establishing the economic stability after political stability was established in the country. The fact that the exchange rate of dollar became fixed as of 1995, positive increase was finally achieved in GDP as of 1996 and the inflation dropped to its normal levels as of 1997 and other such positive developments are the results of successful works of the Central Bank. It is true that the Central Bank can successfully regulate indicators in monetary policy such as inflation, stability of exchange rate etc. However, there are still considerable handicaps in policies for enhancing the guarantee for national currency, minimizing the Dolarization process, extending the securities market, enhancing the guarantees of the banking system and ending the monopoly of the state banks. The Central Bank is the founder of the financial system of the country and it is this organization’s duty to develop it. The importance of this sector is quite considerable for the improvement of the well-fare and economy of the country. For this reason, the best performance of the Central Bank is very important for the country.