Türkiye’nin enerji politikalarının enerji arz güvenliğine etkisi (2005-2022)

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’nin enerji politikalarının enerji arz güvenliğine olan etkisini incelemektedir. Türkiye’nin enerjide büyük ölçüde dışa bağımlı olması, enerji arz güvenliği açısından önemli bir risk teşkil etmektedir. Bu bağlamda, Türkiye’nin uyguladığı enerji politikalarının enerji arz güvenliğini sağlama konusunda ne ölçüde başarılı olduğu bu çalışmanın temel araştırma konusunu teşkil etmektedir. Araştırma hem nitel hem de nicel analiz yöntemleriyle gerçekleştirilmiştir. Nitel analiz kapsamında, Türkiye’deki hükümet programları, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hazırlanan stratejik planlar, farklı enerji kaynaklarına yönelik politikalar ve Türkiye’nin yakın bölge ülkeleri ile geliştirdiği enerji iş birlikleri, enerji arz güvenliği perspektifinden değerlendirilmiştir. Çalışmanın nicel kısmında, Türkiye’nin enerji verileri Türkiye İstatistik Kurumu, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu ve EUROSTAT gibi güvenilir kaynaklardan elde edilmiştir. Enerji çeşitliliğinin ölçülmesi için Shannon-Wiener Endeksi ve Herfindahl-Hirschman Endeksi kullanılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda, son dönemde arama ve sondaj faaliyetlerinin artırılması ile yenilenebilir enerji kullanımının yaygınlaştırılmasının, Türkiye’nin enerji bağımlılığını kısmen azalttığı tespit edilmiştir. Ayrıca yenilenebilir enerji yatırımlarının teşvik edilmesi kaynak çeşitliliğinin artırılmasına önemli katkı sağlamıştır. Farklı ülkeler ile geliştirilen enerji iş birlikleri ve Sıvılaştırılmış Doğal Gaz tesislerine yapılan yatırımlar, ithal edilen enerji kaynaklarında tedarikçi çeşitliliğinin artırılmasına olanak vermiştir. Türkiye, enerji arz güvenliği konusunda önemli ilerlemeler kaydetmiş olmasına rağmen dışa bağımlılık hala önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Yenilenebilir enerji yatırımları ve çeşitlendirme çabaları olumlu sonuçlar doğurmuştur. Ancak küresel enerji piyasalarındaki riskler ve bölgesel gerilimler, Türkiye’nin enerji arz güvenliğini tehdit etmeye devam etmektedir. Bu bağlamda, Türkiye’nin yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırması ve nükleer enerji projelerine gereken önemi vermesi önerilmektedir. Ayrıca gerek Karadeniz ve Doğu Akdeniz’deki gerekse karadaki arama ve sondaj faaliyetlerinin kararlılıkla sürdürülmesi büyük önem arz etmektedir.

This study examines the impact of Turkey’s energy policies on energy supply security. Turkey’s significant dependence on energy imports poses a critical risk to its energy supply security. In this context, the main research question of this study how successful Turkey’s energy policies have been in ensuring energy supply security. The research was conducted with both qualitative and quantitative analysis methods. The qualitative analysis involves the evaluation of government programs, strategic plans prepared by the Ministry of Energy and Natural Resources, policies related to different energy sources, and Turkey’s energy cooperation with nearby countries in the region, all from the perspective of energy supply security. In the quantitative part of the study, Turkey’s energy data were obtained from reliable sources such as Turkish Statistical Institute, Ministry of Energy and Natural Resources, Energy Market Regulatory Authority and EUROSTAT. The Shannon-Wiener Index and Herfindahl-Hirschman Index were use to measure energy diversity. The research findings reveal that the increase in exploration and drilling activities, as well as the widespread use of renewable energy, has partially reduced Turkey's energy dependence. Furthermore, the encouragement of renewable energy investments has significantly contributed to enhancing resource diversity. Energy cooperation with different countries and investments in Liquefied Natural Gas facilities have enabled an increase in supplier diversity in imported energy resources. Although Turkey has made substantial progress in energy supply security, dependence on external sources remains a significant issue. Renewable energy investments and diversification efforts have yielded positive results. However, risks in global energy markets and regional tensions continue to threaten Turkey’s energy supply security. In this context, it is recommended that Turkey accelerates its investments in renewable energy and prioritize to nuclear energy projects. Furthermore, it is crucial to persistently continue exploration and drilling activities both in the Black Sea and the Eastern Mediterranean, as well as on land.