Hz. peygamber’in hadislerinde ticari ahlak

Abstract

Yapmış olduğumuz bu çalışmada, bireysel ve toplumsal ticari ve ekonomik faaliyetlerde uyulması gereken ahlâkî esasları hadis edebiyatı verileri ışığında incelemeyi hedef almıştır. Ticaret ahlâkı kavramına yüklediğimiz anlam doğrultusunda ve Kütüb-ü Sitte hadisleri çerçevesinde yürütmeye gayret ettiğimiz bu çalışmamız, bir ticaret ilmihali niteliği taşımayıp, sadece ticaret hayatına ışık tutacak değerler ve prensiplerle ilgili olacaktır. Bir giriş ve iki bölüm olarak planladığımız konumuzun giriş bölümünde öncelikle ahlak ve ticaret kelimelerinin kavramsal çerçevesini belirledikten sonra bu iki kavramdan oluşan ticaret ahlakı kavramını tanımlamaya çalıştık. Ardından mukayeseye imkan vermesi açısından özellikle Hicaz bölgesinde, hem ahlâkî hem de ticârî yapıyı ele aldık. Ayrıca giriş bölümü içinde kaynaklar başlığı altında, değişik zaman ve coğrafyalarda farklı boyutlarıyla konu hakkında tesbit edebildiğimiz ve kayda değer gördüğümüz klasik ve modern kaynaklarımızı kısaca tanıtmaya çalıştık. Birinci bölümde mukayese imkanı vermesi açısından yararlı olacağı düşüncesiyle, belli başlı iktisadi sistemlerin ve ana hatlarıyla İslam ekonomisinin tanıtımına yer verdik. İkinci bölümde ise Kütüb-ü Sitte'de konu ile ilgili yer alan hadis-i şerifler ışığında ticaret ahlakının nasıl şekillendiğini aktarmaya çalıştık. Tezimizin ana bölümünü oluşturan bu bölümde temel hadis kaynaklarında ticaret ahlakıyla ilgili rivayetlerin bulunduğu bölümler, ticaret ahlakıyla ilgili genel esaslar, mülkiyet hakkı, zenginlik-fakirlik, üretim, tüketim, bölüşüm, pazarlama açısından, işçi-işveren ve alıcı-satıcı açısından ticaret ahlakı gibi konuları ele aldık. This study we struggle to maintain in the line of what we mean by trade ethic of the circle of the Kutub Sitta's Traditions is not a commercial cathecism, but just about the values and principles lighting the way of the commercial life. In the introduction part of the study that we planned as an Introduction and two Chapters, firstly we determined the conceptual framework of the words morality and trade. Secondly we tried to define the trade ethic formed by the two concepts. After that, we examined either ethical or commercial structure, especially of the Hijaz area in order to enable to compare. In addition, we shortly tried to introduce under the title references, our classical and modern sources we found and saw noteworth, interested in the matter, written in various times and places. In the first chapter, insofar as it enables us to compare, considering the advantage, we introduced the basic economic systems and the Islamic economy by short. In the second one, we tried to express how to formed the trade ethic, in the light of the Traditions place in the Kutub Sitta concerned with the matter. In this chapter that is the basic part of the study, we examined the parts and the general principles in which the Traditions taken from the basic Hadith Collections interested in the trade ethic. The general principles concerned with the trade ethic; property right, wealth-poverty, production, expiration, distribution, employer-employee, customer-salesman insofar as concerned with the trade ethic.