Hayat bilgisi dersinde öz-kontrol becerileri temelli oyun etkinliklerinin ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin öz-kontrol ve bilinçli farkındalık becerilerine etkisinin incelenmesi

Abstract

Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) İlkokul “Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programında” belirtilen hedeflerde çocukların öz-farkındalık, öz-düzenleme, öz-disiplin becerilerini geliştirip, etkin şekilde kullanarak sağlıklı hayat yönelimli bireyler olmaları amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda ilkokul öğretmenlerine çocukların, okuma yazma ve aritmetik bilgi ve becerilerinin yanı sıra sosyal-duygusal ve kişilik gelişiminin desteklenmesinde öz-kontrol becerilerini geliştirmek için önemli görev ve sorumluluklar yüklenmektedir. Çocukların ergenlik dönemine girmeden önce ilkokul döneminde kendi düşüncelerinde, duygularında, davranışlarında, arzu ve isteklerinde bilinçli olarak değişiklik yapabilmeleri için içinde bulundukları duruma ve ana yönelik bedeninde, zihninde ve duygularında olup bitenin farkında olup bunları kontrol edebilmeleri, sosyal duygusal ve akademik becerilerinin gelişiminde olumlu katkılar sağlamaktadır. Öğrencilerin öz-farkındalıkları ve öz-kontrol becerileri geliştirilerek dürtüsellikleri azaltılabir; konsantrasyon ve dikkat becerileri artırılabilir ve akademik başarıları geliştirilebilir. Sosyal ilişkileri güçlenebilir ve sorunlu davranışlarında azalma olabilir (Mao vd, 2018). Bu araştırmada “Hayat Bilgisi Ders”i kazanımlarına yönelik öz-kontrol becerileri temelli oyun etkinliklerinin ilkokul 3. sınıf öğrencilerini öz-kontrol ve öz-farkındalık becerilerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden “tek grup ön-test-son-test desenli deneysel desen” kullanılmıştır. Bu desende deneysel işlemin etkisi tek grup üzerinde yapılan çalışmayla test edilmiştir. Katılımcı çocukların bağımlı değişkene (öz-kontrol becerileri) ilişkin ölçümleri uygulamalar öncesi (öz-kontrol temelli oyun etkinlikleri) ön-test, sonrasında ise son-test olarak aynı katılımcılara aynı ölçme araçları (“BAU Çocuklar için Mindfulness Ölçeği” (Taşkın ,2018)” ve “Çocuklar için Kendini Denetleme Ölçeği” (Güloğlu, 2006) kullanılarak elde edilmiştir. Çocukların öz-kontrol becerilerini geliştirmeye yönelik öz-kontrol temelli 8 haftalık oyun etkinlikleri modülleri hazırlanmış ve Bitlis ili Tatvan ilçesinde bulunan bir ilkokulun 3B sınıfını öğrencilerinin tamamına haftada 90 dakikalık iki oturum şeklinde 8 hafta boyunca uygulanmıştır. Uygulanan öz-kontrol temelli oyun etkinliklerinin çocukların öz-kontrol ve özfarkındalık düzeylerine etkisini incelemek üzere öz-farkındalık ve öz-denetim puanlarının ön-test ve son test karşılaştırma analizleri “bağımlı grup t-testi” ve çocukların öz-farkındalık ve öz-denetim düzeylerinin çeşitli demografik özelliklere göre karşılaştırılması için ise “bağımsız grup t-Testi” ve “ANOVA” analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen analiz sonuçlarına göre çocuklara uygulanan öz-kontrol temelli oyun etkinliklerinin çocukların özfarkındalık ve olumlu öz-kontrol düzeylerinde artışa neden olurken olumsuz öz-kontrol becerilerinde ise düşmeye neden olduğu görülmektedir. Çocukların öz-farkındalık ve özkontrol düzeyleri cinsiyete, kardeş sayısına, çocuk sırasında göre bir farklılık göstermezken anne eğitim seviyesinin öz-kontrol düzeylerinde, baba eğitim düzeyinin ise çocukların özfarkındalık düzeylerinde üst eğitim seviyesi lehine fark tespit edilmiştir. Çocukların hem öz-farkındalık hem de öz-kontrol düzeylerinin SES göre üst SES lehine farklılaştığı görülmektedir

The goals stated in the MEB Primary School Life Science Course Curriculum aim to make children develop and effectively use their self-awareness, self-regulation and selfdiscipline skills to become healthy life-oriented individuals. In line with this purpose, primary school teachers are given important duties and responsibilities in developing selfcontrol skills in children, supporting the development of literacy and arithmetic knowledge and skills, as well as social-emotional and personality development. Before the children enter to adolescence in the primary school period they should be aware and consciously control in their thoughts, feelings, behaviors, desires and what is happening in their body, mind and emotions for the situation and moment. All these makes valuable contributions to the development of their social, emotional and academic skills. By increasing students' selfawareness and self-control skills, their attention skills can be increased, their impulsivity can be reduced, and their academic success can be improved by increasing their concentration skills. Their social relationships might become stronger and their problematic behaviors might decrease (Mao, Pan, Zhu, Yang, Dong ve Zhou, 2018) This study aimed to examine the effects of self-control skills-based play activities regarding Life Science Course educational aims on the self-control skills of 3rd grade primary school students. In this study, experimental design with single group pre-test-posttest design, one of the quantitative research methods, was utilized. In this design, the effect of the experimental procedure was tested in a study conducted on a single group. The measurements of the participant children regarding the dependent variable (self-control skills) were made as a pre-test before the applications (self-control-based play activities), and then as a post-test, with the same participants using the same measurement tools “Mindfullness Scale for Children” (Taşkın, 2018) and Self-Control Scale for Children (Güloğlu, 2006). Self-control-based 8-weeks activity modules were prepared to improve children's self-control skills and were implemented to students of 3-B classroom inMehmetçik Primary School located in Tatvan district of Bitlis province during 8 weeks with 2 sessions, each of them is 90 minutes. In order to examine the effect of self-control based play activities on children's selfcontrol levels, pre-test and post-test comparison analyzes of self-awareness and self-control scores were performed with “dependent group t-test” and children's self-awareness and selfcontrol levels were compared according to various demographic characteristics with “independent group t-Test” and “ANOVA” analyzes were performed. According to the results of the analysis, it is observed that self-control-based play activities applied to children cause an increase in children's “self-awareness” and “positive self-control” levels, while causing a decrease in their “negative self-control skills”. While children's self-awareness and self-control levels did not differentiate according to gender, number of siblings, and age, significant differences were detected in the self-control levels of children according to their mother's education level and in the self-awareness levels of the children according to their father's education level in favor of the higher education level. It is seen that both children's self-awareness and self-control levels differ according to their SES in favor of the upper SES.