Günümüzde elektronik medyanın denetimi ve radyo-televizyon üst kurulunun yapısı ve işleyişi

Abstract

1990 yılının bahar aylarında Türkiye' de, yayıncılık alanında, yepyeni bir sayfa açılmıştır. Anayasa ve ilgili yasa gereğince tekel olan, kamu adına yayıncılık yapan Türkiye Radyo ve Televizyon (TRT) Kurumu' nun yanında tecimsel radyo ve televizyon yayıncılığı başladı. Yasadaki boşluklardan faydalanarak yurt dışından Türkiye' ye yönelik yapılan tecimsel televizyon yayıncılığı ile bu tekel fiilen son buldu. Almanya' da kurulan Magıc Box adlı şirket, Eutelsat' tan iki kanal kiralayıp, Alman uydu kanalı Sat 1 Stüdyolarını kullanarak Star 1 adıyla Türkiye' ye yönelik yayına başladı. Bundan sonra Türkiye' de peş peşe yayına başlayan tecimsel radyo ve televizyonlar gündemin ortasına yerleştiler. Bu tartışmalar sürerken sözü edilen tecimsel yayın kuruluşları yayıncılıkta epey mesafe kattetiler. Avrupa' da da radyo ve televizyon yayıncılığında bir değişim süreci yaşanıyordu. Özellikle teknolojik gelişmeler bu değişimin en önemli etkeniydi. Türkiye de bu değişimin dışında kalamazdı. Yasal olmayan fakat günlük hayatımızın bir parçası haline gelen tecimsel yayıncılık engellenemezdi. O zaman yapılması lazım olan, gerekli yasal düzenlemeleri yaparak bunları kontrol altına almaktı. Önce Anayasa' nın 133. maddesi değiştirildi. Anayasa' nın değiştirilmesinden sonra 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun kabul edildi. Bu kanuna göre radyo ve televizyon yayınlarını denetlemek, frekans tahsisi yapmakla görevli Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) kuruldu. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu gerek kuruluşu, gerek üyelerinin atanması ve gerekse işleyişi, özellikle kapatma cezaları ile sürekli tartışmaların ortasında yeraldı. Araştırmamızın ilk bölümünde, kamu yayıncılığında (TRT tekeli zamanı) yasal denetim ve hukuki düzenlemeler ile TRT tekelinin fiilen son bulduğu, tecimsel yayıncılığın ilk yılları yer almaktadır. İkinci bölümünde tecimsel televizyon yayıncılığının yasal düzenlemeleri ile Radyo ve Televizyon Üst Kurulu' na yer verilmiştir. Sonuç bölümünde ise konuyla ilgili tartışmalar ve düşünceler yer almaktadır. During the spring in 1990, in Turkey, a new page was opened in the publication field. Commercial radio and television broadcasts were started besides TRT (Turkey Radio and Television) Association which broadcasts on the behalf of the public and which was monopolist according to the law of the constitution. The monopoly was ended by the commercial broadcast through abroad in Turkey by the benefits of Turkish law blanks. A firm named Magic Box which had been established in Germany had rented two channels from Eutelsat. It started to broadcast in Turkey named Star 1 by using German satellite channel Sat 1 studios. After this, commercial radio and televisions started to broadcast one after the other and they became aforesaid about the agenda. While these discussions were continuing, commercial radio and televisions were improved. A modification period had been living in Europe as well. Especially, the technological improvements were the most important effects of this modification. Turkey could not be out of this modification. Commercial broadcasts which were illegal but the part of our daily life couldn't be stopped. For this reason, the needed was to take them under control by legalizing. Initially, the 133rd article of the constitution was changed. After changing the article, the law Radio and Television foundation and their broadcast rules with the number 3984 was accepted. According to this law, The High Board of Radio and Television was founded to control the broadcasts and to allocate the frequentations. Both the foundation of The High Board of Radio and Television (RTUK), its members appointments, its working process and especially its stopping the broadcasts panels have been always discussed. In the first part of our search, the first years of commercial broadcasting when TRT's monopoly ended by legal control and legal arrangements in public broadcasting takes place. In the second part, it was mentioned about the legal arrangements of commercial broadcast and The High Board of Radio and Television (RTUK). In the conclusion part discussions and ideas about the issue take place.