Publication: Ortaöğretim 10. sınıf tarih ders kitaplarının niteliği hakkında öğretmen görüşleri
Abstract
Bu araştırmada 10. sınıf tarih ders kitapları incelenmiş, yapılan anket çalışması ile birlikte tarih öğretmenlerinin 10. sınıf tarih ders kitapları hakkındaki görüşleri tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir: Literatür taramaları yapılırken ders kitaplarının eğitim ve öğretimdeki yeri ve önemi açıklanmaya çalışılmış, 10.sınıf tarih ders kitapları üzerinde yapılan inceleme çalışmaları sonucunda halen okullarda okutulan ders kitaplarındaki bazı eksiklikler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yapılan tam yapılandırılmış görüşme formu çalışması sonucunda; öğretmenlerin, ders kitaplarının eğitim sistemi çerçevesinde önemini kabul ettiklerini, yalnız eksiklerinin de mevcut olduğunu belirtmişlerdir. Eğer öğretmenler olarak farklı materyalleri kullanmasalar, tek kaynağın ders kitabı olacağını, dolayısıyla konuların işlenişinde yetersiz kalınacağını ifade etmişlerdir. Ders kitapları eğitim ve öğretim sisteminde en önemli kaynaktır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda piyasaya sürülen 10. sınıf tarih ders kitaplarının belli yönlerde eksiklerinin olduğu ve öğretmenlerin de bu durumun farkında oldukları söylenebilir. Tarihe yön veren liderlerin dikkat çeken en önemli yanlarından biri de tarihle ciddi manada iç içe olmalarıdır. Sadece bu sebepten dolayı bile öğrencilerin tarihle tanışması elzemdir. Ve bu tanışma ders kitapları ile olacaksa, ders kitaplarının üzerinde ciddiyetle durulması gerekmektedir. Ders kitaplarının önemli bir eğitim ve öğretim aracı olarak, ülkemizde daha nitelikli, daha kaliteli kitaplar yazılması hem öğrencinin derse ilgisini arttıracak hem de eğitimdeki başarıyı olumlu yönde etkileyecektir. Bu yorumlar doğrultusunda tarih öğretmenleri, ders kitabı yazarları, yayınevleri, M.E.B ve bu alanda araştırma yapacaklara önerilerde bulunulmuştur.
In this investigation were the 10th Class history books inspected and within this questionnaire study were the opinions of the 10th Class History teachers determined. The results of this investigation can be summarized as follows: As the Literature searching was made , the importance of the textbooks on the education system has been tried to be explained and the researches over the 10th Classes history books has shown us that these textbooks, at the moment to be taught, have some shortcoming points. The results of this investigation has shown that the teachers has accepted the importance of the textbooks on the study but also have some shortcoming points in this history books. If they will not put in their studies their own sources, or their own information, then the information in the textbooks would not be sufficient. So they agree on the importance but insufficient of the textbooks. The textbooks are a very important source of the education system. From the results of the questionnaire study, has been found that the 10th Class History books are in certain cases missing or shortcoming and we can say that the teachers knew about this points. If we take note that the individuality or person is going to have seriously interest in history or some parts of the history and he is going to learn this from the textbooks ,then we can say that there should be done real serious steps towards this subject. One of the most important things of this education tools is to improve more qualified and high quality written textbooks. This will improve the interest of the students on the lessons and the success of the education. According to this study; history teachers, history textbook editors, publishers, M.E.B and researchers on this field, have been made suggestions. NDEKİLER.........................................................................................................................ii ÖZET.........................................................................................................................................v ABSTRACT..............................................................................................................................vı KISALTMALAR....................................................................................................................vıı TABLOLAR LİSTESİ..........................................................................................................vııı I. GİRİŞ ............1 1. 1. Problem Durumu............1 II. İLGİLİ LİTERATÜR............4 2. 1. Kitap Kavramı.....................................................................................................................4 2. 1. 1. Eğitsel Amaçlı Kitapların Genel Özellikleri............5 2. 2. Ders Kitabı Kavramı...........................................................................................................5 2. 2. 1. Ders Kitapları ve Önemi...........6 2. 2. 2. Ders Kitapları ve Diğer Eğitim Araçları ...........7 2. 2. 3. Ders Kitaplarının Hazırlanması ve Olması Gereken Nitelikleri...........8 2. 2. 4. Milli Eğitim İle Talim Ve Terbiye Kurulu’nun Ders Kitapları İle İlgili Amaç Ve ilkeleri...........9 2. 2. 5. Kapsamlı Bir Ders Kitabının Özellikleri.........10 2. 2. 5. 1. Kapsamlı Bir Ders Kitabının Sağladığı Faydalar................................11 2. 2. 6. Ders Kitabı Seçimi Ve Ders Kitabı Seçiminde Ölçütler .........12 2. 3. Tarih Dersi ve Tarih Öğretimi.........13 2. 3. 1. Tarih Kavramı.........13 2. 3. 2. Tarih Öğretimi.........13 2. 3. 2. 1. Tarih Öğretiminin Amaçları.................................................................16 2. 3. 2. 2. M.E.B İlgili Kararları Gereğince Ortaöğretim Kurumlarında Tarih Dersinin Genel Amaçları..........................................................................................................19 2. 3. 3. XXI. yy’da Tarih Öğretiminin Amaçları.........20 2. 3. 4. AB Kararlarına Göre Tarih Ders Kitabı Kriterleri..............................................23 2. 3. 5. Çeşitli Ülkelerdeki Tarih Ders Kitaplarına Uluslararası Bir Bakış.....................25 2. 3. 6. Tarih Ders Kitabının Etkin Kullanımı.................................................................27 2. 4. İlgili Çalışmalar.......................................................................................................28 2. 5. Genel Değerlendirme...............................................................................................30 III. YÖNTEM..........................................................................................................................33 3. 1. Amaç..........33 3. 2. Araştırma Soruları..........33 3. 3. Önem.................................................................................................................................33 3. 4. Sayıltılar..........34 3. 5. Sınırlılıklar..........34 3. 6. Araştırmanın Modeli..........34 3. 7. Evren ve Örneklem..........35 3. 8. Veri Toplama Araçları ve Verilerin Toplanması..........36 3. 9. Verilerin Çözümü ve Yorumlanması..........36 IV. BULGULAR VE YORUMLAR..........38 4. 1. Onuncu Sınıf Tarih Ders Kitaplarının Değerlendirilmesi..........38 4. 2. Onuncu Sınıf Tarih Ders Kitaplarının İncelenmesi..........39 4. 3. İnceleme Üzerine Yorumlar..........39 4. 3. 1. Fiziksel Görünüm..........39 4. 3. 2. İçerik............42 4. 3. 2. 1. Türklük Anlayışı..........42 4. 3. 2. 2. Bilgi Farklılığı..........48 4. 3. 2. 3. Kitaplar Arası Benzerlikler..........54 4. 3. 2. 4. Kitaplar Arası Farklılıklar..........55 4. 3. 2. 5. Atatürkçülüğün Kitaplara Yansıtılması..........56 4. 3. 3. Dil ve Anlatım..........58 4. 3. 4. Alıştırma ve Değerlendirme..........63 4. 3. 4. 1. Hazırlık Çalışmaları..........63 4. 3. 4. 2. Değerlendirme Soruları..........63 4. 4. Öğretmenlerden Elde Edilen Bulgular..............................................................................65 4. 4. 1. Öğretmenlerin Tam Yapılandırılmış Görüşme Formuna Verdikleri Cevaplara İlişkin Bulgular.........65 V. SONUÇ: TARTIŞMA VE ÖNERİLER...........................................................................83 5. 1. Öğretmenlere Yapılan Tam Yapılandırılmış Görüşme Formunun Uygulamasından Elde Edilen Sonuçlar.........................................................................................................................84 5. 2. Öneriler.............................................................................................................................86 5. 2. 1. Tarih Öğretmenleri İçin Öneriler.........................................................................86 5. 2. 2. Ders Kitabı Yazarları ve Yayınevleri İçin Öneriler.............................................86 5. 2. 3. M. E. B’ na Öneriler............................................................................................87 5. 2. 4. Alanda Araştırma Yapacaklar İçin Öneriler........................................................88 5. 2. 5. Kapsamlı Bir Ders Kitabının Özellikleri............................................................. 88 KAYNAKÇA..........................................................................................................................90 EKLER....................................................................................................................................96 EK-1. Onuncu Tarih Ders Kitaplarının İncelenmesi................................................................97 EK-2. Tam Yapılandırılmış Görüşme Formu...........................................................................99 EK-3. Onuncu Tarih Ders Kitaplarının Kapak Resimleri.......................................................107 EK-4. Tam Yapılandırılmış Görüşme Formu İzin Belgesi ÖZGEÇMİŞ
In this investigation were the 10th Class history books inspected and within this questionnaire study were the opinions of the 10th Class History teachers determined. The results of this investigation can be summarized as follows: As the Literature searching was made , the importance of the textbooks on the education system has been tried to be explained and the researches over the 10th Classes history books has shown us that these textbooks, at the moment to be taught, have some shortcoming points. The results of this investigation has shown that the teachers has accepted the importance of the textbooks on the study but also have some shortcoming points in this history books. If they will not put in their studies their own sources, or their own information, then the information in the textbooks would not be sufficient. So they agree on the importance but insufficient of the textbooks. The textbooks are a very important source of the education system. From the results of the questionnaire study, has been found that the 10th Class History books are in certain cases missing or shortcoming and we can say that the teachers knew about this points. If we take note that the individuality or person is going to have seriously interest in history or some parts of the history and he is going to learn this from the textbooks ,then we can say that there should be done real serious steps towards this subject. One of the most important things of this education tools is to improve more qualified and high quality written textbooks. This will improve the interest of the students on the lessons and the success of the education. According to this study; history teachers, history textbook editors, publishers, M.E.B and researchers on this field, have been made suggestions. NDEKİLER.........................................................................................................................ii ÖZET.........................................................................................................................................v ABSTRACT..............................................................................................................................vı KISALTMALAR....................................................................................................................vıı TABLOLAR LİSTESİ..........................................................................................................vııı I. GİRİŞ ............1 1. 1. Problem Durumu............1 II. İLGİLİ LİTERATÜR............4 2. 1. Kitap Kavramı.....................................................................................................................4 2. 1. 1. Eğitsel Amaçlı Kitapların Genel Özellikleri............5 2. 2. Ders Kitabı Kavramı...........................................................................................................5 2. 2. 1. Ders Kitapları ve Önemi...........6 2. 2. 2. Ders Kitapları ve Diğer Eğitim Araçları ...........7 2. 2. 3. Ders Kitaplarının Hazırlanması ve Olması Gereken Nitelikleri...........8 2. 2. 4. Milli Eğitim İle Talim Ve Terbiye Kurulu’nun Ders Kitapları İle İlgili Amaç Ve ilkeleri...........9 2. 2. 5. Kapsamlı Bir Ders Kitabının Özellikleri.........10 2. 2. 5. 1. Kapsamlı Bir Ders Kitabının Sağladığı Faydalar................................11 2. 2. 6. Ders Kitabı Seçimi Ve Ders Kitabı Seçiminde Ölçütler .........12 2. 3. Tarih Dersi ve Tarih Öğretimi.........13 2. 3. 1. Tarih Kavramı.........13 2. 3. 2. Tarih Öğretimi.........13 2. 3. 2. 1. Tarih Öğretiminin Amaçları.................................................................16 2. 3. 2. 2. M.E.B İlgili Kararları Gereğince Ortaöğretim Kurumlarında Tarih Dersinin Genel Amaçları..........................................................................................................19 2. 3. 3. XXI. yy’da Tarih Öğretiminin Amaçları.........20 2. 3. 4. AB Kararlarına Göre Tarih Ders Kitabı Kriterleri..............................................23 2. 3. 5. Çeşitli Ülkelerdeki Tarih Ders Kitaplarına Uluslararası Bir Bakış.....................25 2. 3. 6. Tarih Ders Kitabının Etkin Kullanımı.................................................................27 2. 4. İlgili Çalışmalar.......................................................................................................28 2. 5. Genel Değerlendirme...............................................................................................30 III. YÖNTEM..........................................................................................................................33 3. 1. Amaç..........33 3. 2. Araştırma Soruları..........33 3. 3. Önem.................................................................................................................................33 3. 4. Sayıltılar..........34 3. 5. Sınırlılıklar..........34 3. 6. Araştırmanın Modeli..........34 3. 7. Evren ve Örneklem..........35 3. 8. Veri Toplama Araçları ve Verilerin Toplanması..........36 3. 9. Verilerin Çözümü ve Yorumlanması..........36 IV. BULGULAR VE YORUMLAR..........38 4. 1. Onuncu Sınıf Tarih Ders Kitaplarının Değerlendirilmesi..........38 4. 2. Onuncu Sınıf Tarih Ders Kitaplarının İncelenmesi..........39 4. 3. İnceleme Üzerine Yorumlar..........39 4. 3. 1. Fiziksel Görünüm..........39 4. 3. 2. İçerik............42 4. 3. 2. 1. Türklük Anlayışı..........42 4. 3. 2. 2. Bilgi Farklılığı..........48 4. 3. 2. 3. Kitaplar Arası Benzerlikler..........54 4. 3. 2. 4. Kitaplar Arası Farklılıklar..........55 4. 3. 2. 5. Atatürkçülüğün Kitaplara Yansıtılması..........56 4. 3. 3. Dil ve Anlatım..........58 4. 3. 4. Alıştırma ve Değerlendirme..........63 4. 3. 4. 1. Hazırlık Çalışmaları..........63 4. 3. 4. 2. Değerlendirme Soruları..........63 4. 4. Öğretmenlerden Elde Edilen Bulgular..............................................................................65 4. 4. 1. Öğretmenlerin Tam Yapılandırılmış Görüşme Formuna Verdikleri Cevaplara İlişkin Bulgular.........65 V. SONUÇ: TARTIŞMA VE ÖNERİLER...........................................................................83 5. 1. Öğretmenlere Yapılan Tam Yapılandırılmış Görüşme Formunun Uygulamasından Elde Edilen Sonuçlar.........................................................................................................................84 5. 2. Öneriler.............................................................................................................................86 5. 2. 1. Tarih Öğretmenleri İçin Öneriler.........................................................................86 5. 2. 2. Ders Kitabı Yazarları ve Yayınevleri İçin Öneriler.............................................86 5. 2. 3. M. E. B’ na Öneriler............................................................................................87 5. 2. 4. Alanda Araştırma Yapacaklar İçin Öneriler........................................................88 5. 2. 5. Kapsamlı Bir Ders Kitabının Özellikleri............................................................. 88 KAYNAKÇA..........................................................................................................................90 EKLER....................................................................................................................................96 EK-1. Onuncu Tarih Ders Kitaplarının İncelenmesi................................................................97 EK-2. Tam Yapılandırılmış Görüşme Formu...........................................................................99 EK-3. Onuncu Tarih Ders Kitaplarının Kapak Resimleri.......................................................107 EK-4. Tam Yapılandırılmış Görüşme Formu İzin Belgesi ÖZGEÇMİŞ