Ana Hatlarıyla Hitit Dini

Abstract

M.Ö. 2000 yıllarında Anadolu'ya gelen Hint-Avrupa kökenli Hititler M.Ö. 1650'de Kızılırmak Havzası'nda yer alan Hattuşa (Boğazköy) merkezli bir devlet kurmuşlardır. Orta Anadolu'da kurulan bu devlet ilerleyen süreçte büyük bir imparatorluk haline gelmiştir. Farklı etnik kökenlere sahip toplulukları bünyesinde barındıran Hititler kendilerini "Bin Tan-rılı Halk" olarak adlandırmışlardır. Fet-hettikleri bölgelerin tanrılarını kendi tan-rılarının arasına dâhil eden Hititler geniş bir tanrılar topluluğuna sahip olmuştur. Bu tanrıların arasında Hatti, Luvi, Pala, Sümer, Hurri, Asur, Babil ve Eski Hint kökenli tanrılar yer almaktadır. Boğaz-köy'de gerçekleştirilen kazılarda pek çok tapınak yapısının ortaya çıkarılması Hi-titlerin tanrılarına verdikleri önemi gös-termektedir. Bu makalede kendisine kay-naklık eden arkeolojik ve filolojik veriler-den yola çıkılarak bir devlet dini olan Hi-tit dini, Hitit dininin genel özellikleri, Hi-tit panteonunda yer alan tanrılar, bu tan-rılar için yapılmış olan tapınaklar, tanrı-lar adına yapılan bayram törenleri, tanrı-ların ve insanların konumu, büyü ritüel-leri, fal ve kehanet uygulamaları, dualar ve mitolojik hikâyeler çerçevesinde ele alınmıştır.

The Hittites who were origin of IndoEuropean and came to Anatolia occupied the region of Halys in central Anatolian around 1650 BC building Hattusa as a capital city. Expanding their territories into an empire they founded one of the most powerful states in their times and world. Including different barındıran Hititler kendilerini "Bin Tanrılı Halk" olarak adlandırmışlardır. Fethettikleri bölgelerin tanrılarını kendi tanrılarının arasına dâhil eden Hititler geniş bir tanrılar topluluğuna sahip olmuştur. Bu tanrıların arasında Hatti, Luvi, Pala, Sümer, Hurri, Asur, Babil ve Eski Hint kökenli tanrılar yer almaktadır. Boğazköy'de gerçekleştirilen kazılarda pek çok tapınak yapısının ortaya çıkarılması Hititlerin tanrılarına verdikleri önemi göstermektedir. Bu makalede kendisine kaynaklık eden arkeolojik ve filolojik verilerden yola çıkılarak bir devlet dini olan Hitit dini, Hitit dininin genel özellikleri, Hitit panteonunda yer alan tanrılar, bu tanrılar için yapılmış olan tapınaklar, tanrılar adına yapılan bayram törenleri, tanrıların ve insanların konumu, büyü ritüelleri, fal ve kehanet uygulamaları, dualar ve mitolojik hikâyeler çerçevesinde ele alınmıştır. ethnic groups Hittites called themselves by the expression of "1000 Gods of Hatti". Incorporating several local gods existed in the lands they conquered they have had a lot of gods or divines. Among these gods are gods of Hatti, Luwi, Pala, Sumer, Hurri, Assyro- Babilonian and ancient Indian. Many temples discovered in the Hattusa excavations are an important clue for their paying great respect to the gods. In this article benefiting from the evidences of archaeological and philological sources Hittite beliefs as a state religion and general aspects of this religion, gods in the pantheon, temples built for these gods, festivals devoted to these gods, the place of gods and humans, magic rituals, oracles, omens, prayers and mythological stories will be evaluated