Yoga pratiğinin üniversite öğrencilerinin algısal motor beceri düzeyleri ve dikkat düzeyleri üzerine etkisinin incelenmesi

Abstract

Okul temelli yoga programlarının, öğrencilerin hem davranışsal hem de akademik yetkinliklerini geliştirdiği vurgulanmaktadır. Yapılan çalışmalar yoganın bedensel ve zihinsel esnekliği artırarak öğrencilerin rahatlamasını, dikkatlerini toparlamalarını ve buna bağlı olarak dikkat düzeylerinde iyileşme görülmesini sağladığını göstermektedir. Yoga pratiğinin üniversite öğrencilerinin algısal motor beceri düzeylerine ve dikkat düzeylerine etkisinin incelendiği çalışmaların az olduğu görülmüştür. Bu çalışmanın amacı yoga pratiğinin üniversite öğrencilerinin algısal motor beceri düzeyleri ve dikkat düzeyleri üzerine etkisinin incelenmesidir. Çalışmanın yoga yapan deney grubunu Boğaziçi Üniversitesi hazırlık sınıfında öğrenim gören 16 kadın öğrenci oluştururken yoga yapmayan kontrol grubunu Marmara Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören 14 kadın öğrenci oluşturmuştur. Çalışmanın evrenini ise İstanbul İl’indeki kadın devlet üniversitesi öğrencileri oluşturmuştur. Çalışma 2024-2025 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar Dönemi’nde yapılmıştır. Yoga dersleri haftada 2 gün 75 dk olacak şekilde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama araçları olarak öğrencilerin algısal motor beceri düzeylerini ölçmek için Önceleme/ Sezinleme Zamanı Cihazı (Bassin Anticipation Timer/ Lafayette Instrument Company, Model 35575), Reaksiyon Test Ölçüm Cihazı (Visual Choice Reaction Apparatus/ Lafayette Instrument Company, Model 63035A) ve Dijital Göstergeli Zaman Ölçer (Multifunction Timer/ Counter Software Manual Model 54035A-SF), Çivileme Testi Ölçüm Cihazı (Purdue Pegboard Test/ Lafayette Instrument Company, Model 32020A), dikkat düzeylerini ölçmek için ise d2 Dikkat Testi ve Stroop Testi Çapa Formu kullanılmıştır. Ön-testler, yoga dersleri ve son-testler öğrenciler için ışıklandırma, ses, sıcaklık, havalandırma açısından uygun ortamının sağlandığı bir odada yapılmıştır. Verilerin toplanmasında her testin kendi değerlendirme formu kullanılmıştır. Testlerin her biri çalışmanın müdahalesi olan yoga dersleri başlamadan önce ayrı ayrı uygulanmıştır. Aynı zamanda yoga dersleri bittiğinde tüm testler yeniden uygulanmıştır. Araştırmada kullanılacak testler, çalışma örneklemini oluşturan öğrencilere araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen nicel verilerin istatistiksel analizinde SPSS programından yararlanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde tanımlayıcı istatistikle frekans (n), aritmetik ortalama (X̄), standart sapma (SS), en büyük ve en küçük değerler her grup için ayrı olmak üzere hesaplanmıştır. Ölçüm araçlarıyla ön-test uygulamasının ardından verilerin dağılım özelliklerini belirlemek amacıyla normallik testi yapılmıştır. Normallik testi için Shapiro-Wilk Testi kullanılmıştır. Veriler normal dağılım göstermediği için deney ve kontrol gruplarının kendi içlerinde ön test ve son test değerlerini karşılaştırmak amacıyla Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi tercih edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarının ön test sonuçlarını karşılaştırmak amacıyla Mann-Whitney U Testi yapılmıştır. Ardından deney ve kontrol grupların algısal motor beceri ve dikkat düzeylerindeki değişimin karşılaştırılması amacıyla Mann-Whitney U Testi kullanılmıştır. Bu bağlamda, deney ve kontrol gruplarına ait her bir parametrenin ön test ve son test değerleri arasındaki fark belirlenmiş sonrasında gruplar arasındaki fark Mann Whitney U Testi ile karşılaştırılmıştır. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi 0.05 olarak kabul edilmiş; elde edilen p değeri bu eşik değerin altında olduğunda istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda deney ve kontrol grubu öğrencilerinin ön-test ve son-testleri arasında sezinleme zamanı ve reaksiyon zamanı testlerinde anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (p0.05). Bununla birlikte deney grubu öğrencileri kontrol grubu öğrencileriyle karşılaştırıldığında ince motor beceri düzeylerinde ve dikkat düzeylerinde deney grubu öğrencilerinin lehine anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0.05). Bu çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda yoganın öğrencilerin ince motor beceri düzeylerini ve dikkat düzeylerini olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Dikkat özelliği eğitim-öğretim ortamlarında öğrenciler için oldukça önemlidir. Bu sebeple okul temelli yoga programlarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.

It is emphasized that school-based yoga programs improve both behavioral and academic competencies of students. Studies have shown that yoga increases physical and mental flexibility, allowing students to relax, concentrate, and consequently improve their attention levels. It has been observed that there are few studies examining the effect of yoga practice on perceptual motor skill levels and attention levels of university students. The aim of this study was to examine the effect of yoga practice on perceptual motor skill levels and attention levels of university students. The experimental group of the study, which practiced yoga, consisted of 16 female students studying in the preparatory class of Boğaziçi University, while the control group, which did not practice yoga, consisted of 14 female students studying at Marmara University Faculty of Sports Sciences. The population of the study consisted of female state university students in Istanbul. The study was conducted in the Spring Semester of the 2024-2025 Academic Year. Yoga classes were held 2 days a week for 75 minutes. As data collection tools in the study, the Prioritization / Anticipation Timer (Bassin Anticipation Timer/ Lafayette Instrument Company, Model 35575), Reaction Test Measurement Device (Visual Choice Reaction Apparatus/ Lafayette Instrument Company, Model 63035A) and Digital Display Timer (Multifunction Timer/ Counter Software Manual Model 54035A-SF), Nailing Test Measurement Device (Purdue Pegboard Test/ Lafayette Instrument Company, Model 32020A), d2 Attention Test and Stroop Test Anchor Form were used to measure attention levels. The pre-tests, yoga classes and post-tests were conducted in a room with a suitable environment for the students in terms of lighting, sound, temperature and ventilation. Each test's own evaluation form was used for data collection. Each of the tests was administered separately before the start of yoga classes, which was the intervention of the study. At the same time, all tests were administered again when the yoga classes ended. The tests to be used in the study were administered to the students constituting the study sample by the researcher. SPSS program was used in the statistical analysis of the quantitative data obtained in the study. In analyzing the data, descriptive statistics such as frequency (n), arithmetic mean (X̄), standard deviation (SD), maximum and minimum values were calculated separately for each group. After the pre-test application with the measurement tools, normality test was performed to determine the distribution characteristics of the data. Shapiro-Wilk Test was used for normality test. Since the data did not show normal distribution, Wilcoxon Signed Ranks Test was preferred to compare the pre-test and post-test values of the experimental and control groups within themselves. Mann-Whitney U Test was conducted to compare the pre-test results of the experimental and control groups. Then, Mann-Whitney U Test was used to compare the changes in the perceptual motor skills and attention levels of the experimental and control groups. In this context, the difference between the pre-test and post-test values of each parameter belonging to the experimental and control groups was determined and then the difference between the groups was compared by Mann-Whitney U Test. In all analyses, the significance level was accepted as 0.05; when the p value obtained was below this threshold value, it was considered as a statistically significant difference. As a result of the study, no significant difference was found between the pre-test and post-test of the experimental and control group students in the anticipation time and reaction time (p0.05). However, when the experimental group students were compared with the control group students, a significant difference was found in the fine motor skill levels and attention levels in favour of the experimental group students (p<0.05). In line with the findings obtained as a result of this study, it was determined that yoga positively affected students' fine motor skill levels and attention levels. Attention feature is very important for students in educational environments. For this reason, it is recommended to expand school-based yoga programmes.