Ortaçağ Hristiyan dünyasında uluslararası ilişkiler düşüncesi

Abstract

Bu çalışmada, modern uluslararası ilişkiler düşüncesinin ya da kuramının Ortaçağ Hıristiyan dünyasındaki nüveleri ya da temelleri konu edilmektedir. Araştırma konusunun niteliği, literatür taraması yapılmasını zorunlu kılmıştır. Atıfta bulunulan kaynakların Ortaçağ düşünürlerinin kendi eserleri değil, söz konusu düşünürlerin görüşlerine dikkat çeken uluslararası ilişkiler uzmanlarının çalışmaları olmasına önem verilmiştir. Ortaçağ Batı dünyasında neredeyse bütün sosyal kurumları belirli ölçüde etkilemiş ve şekillendirmiş bulunan Hıristiyanlık inancının, hem yaşanan gerçeklik olarak uluslararası ilişkileri hem de uluslararası ilişkiler kuramı olarak adlandırılabilecek açıklama çabalarını tesiri altında tutmuş olduğu görülmektedir. Avrupa’da “düzen”in sağlanması çabalarının ardında da aynı faktör yer almaktadır. Şarlman’ın bir imparatorluk kurup Papa’ya karşı güçlü bir siyasal rakip olarak yükselmesi ve böylece Papalık ile İmparatorluk arasında “seküler” bir çatışmaya zemin hazırlaması, Batı uluslararası sisteminde bir dönüm noktası durumundadır. Dinin yanısıra “savaş” ve “diplomasi”nin, uluslararası ilişkiler geleneğini şekillendiren temel uygulamalar olduğu görülmektedir. Bu gerçek, Bizans İmparatorluğu örneğinde de kendisini göstermektedir. Ortaçağ Hıristiyan siyaset düşüncesinin iki önemli temsilcisi, Hippo’lu Augustine ve Thomas Aquinas, uluslararası ilişkiler kuramına yaptıkları dolaylı katkı ile de anılmaktadırlar. Aquinas’ın asıl önemi, “akıl” (ratio) kavramının itibar ve yaygınlık kazanmasında ve böylece genelde sosyal bilimlerin ve özelde seküler uluslararası ilişkiler kuramının geleceğinin şekillenmesinde oynadığı rolde kendisini gösterir.