Publication: Bilgi yönetimi ve kurumsal yaklaşım: çorlu ilçesi kamu ve özel arşivleri ile bilgi merkezleri üzerine bir çalışma
Abstract
Günümüzde bilginin artan önemiyle iş ve yaşam süreçlerine etkileri; bileşenleri, dinamikleri ve özellikleriyle bilgi toplumu; bilgi bilimi ve temelini bu bilime dayandıran disiplinlerin mukayeseli değerlendirilmesi; bilgi yönetimi ve süreçleri bu çalışmanın ana temasını oluşturmuştur. Bilginin teknolojiden soyutlanmasının mümkün olmadığı yeni ekonomide lokomotif gücün sanayi olduğu vurgusuyla, bu sektörde üniversite-sanayi işbirliği içerisinde; AR-GE ve inovasyon merkezli, emek yoğun yapıdan bilgi yoğun bir yapıya geçerek kapasite geliştirici ve rekabet gücünü artırıcı hedeflere yoğunlaşma zorunluluğu ortaya konulmuştur. Örgütsel öğrenme ve yaşam boyu öğrenme kavramlarının bu sürece katılmasıyla bilgi yönetiminin tüm süreçlerinden maksimum verim elde edilmesi, bu bağlamda en önemli bilgi belge merkezlerinden olan kütüphane ve arşivlerin bilgi çağının gerekleri doğrultusunda yeniden yapılandırılmasının önemine dikkat çekilmiştir. Bilgi yönetiminin algılanma ve uygulanmasıyla ilgili Çorlu ölçeğinde kişisel ve kurumsal yaklaşımlar saptanarak, bilgi ve belge merkezlerinin mevcut durumları ve sorunları irdelenmiştir. Ülkemizin bilgi toplumuna dönüşüm sürecinde yaşanan sorunlar, bu sorunların çözümüne yönelik olarak yapılan çalışmalar değerlendirilerek bu sürece katkı sağlayabilecek etken ve bileşenler tespit edilmeye ve süreci hızlandıracak öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır.
Nowadays, the increasing importance of knowledge and its effects to the processes of business and life, with its components, dynamics and characteristics; information society, epistemology and comparative appreciation of the disciplines based on it, knowledge management and its processes are the main subjects of this thesis. As it is impossible to abstract the knowledge from the technology in the new economy, with the stress of industry, being the impulsive force; it is put forward the necessity of cooperation between university and industry focusing on research, improvement and innovation, as passing through from labor based structure to knowledge based one, they should improve their capacity and competition. As a context of incorporating organizational learning and learning through the life to this process, to get maximum output from the knowledge management process, libraries as the most important knowledge centers, must be reconstructed in order to match the needs of information age. Perceiving and applying of information management in Çorlu scale, the personal and institutional approaches were determined and the situations and problems of information and document centers were also scrutinized. While the problems and solutions of Turkey’s transformation process to the information society were evaluated, at the same time it was tried to determine the factors and components to contribute to the process or put forward some suggestions to speed the process up. Sayfa No ÖZi ÖNSÖZiii İÇİNDEKİLERv TABLO LİSTESİvii ŞEKİL LİSTESİvii KISALTMALARviii 1. GİRİŞ1 2. BİLGİ5 2.1. Bilginin Tanımı ve İçeriği5 2.2. Bilgi Çeşitleri10 2.2.1. Açık Bilgi-Örtülü (Örtük) Bilgi10 2.2.2. Bireysel Bilgi - Örgütsel Bilgi14 2.2.3 Bilimsel Bilgi ve Stratejik Bilgi17 2.2.3.1. Stratejik Bilgi Türleri19 3. BİLGİ TOPLUMU23 3.1. Yeni Bin Yılın Yeni Toplumu23 3.2. Bilgi Toplumunun Bileşenleri ve Temel Nitelikleri27 3.3. Türkiye’de Bilgi Toplumu Politikaları31 3.4. Bilgi Toplumu Ekonomisi41 3.4.1. Bilgi Ekonomisinin Bileşenleri 46 3.4.1.1. Sayısallaşma46 3.4.1.2. Küreselleşme47 3.4.1.3. AR-GE49 3.4.1.4. İnsan Kaynakları Yönetimi51 3.4.2. Bilgi Ekonomisinin Özellikleri56 3.4.3. Bilgi Ekonomisi ve Türkiye58 3.5. İnternet; Küresel Bilgi Platformu59 4. BİLGİ BİLİMİ71 4.1. Bilgi Biliminin Tanımı ve İçeriği71 4.2. Bilgi Bilimciler73 4.3. Bilgi işçileri73 4.4. Temelini Bilgi Bilimine Dayandıran Disiplinler76 4.4.1. Kütüphanecilik76 4.4.1.1. Kütüphanenin Tanımı76 4.4.1.2. Kütüphanenin Tarihi Gelişimi77 4.4.1.3. Kütüphane Türleri80 4.4.1.4. Elektronik Kütüphaneler85 4.4.1.5. Kütüphanecilik Bilimi87 4.4.1.6. Bilgi Toplumunda Kütüphaneler ve Sorunları92 4.4.1.7. Avrupa Birliği’ne Uyum Sürecinde Kütüphaneler94 4.4.1.7.1. AB’nin Eğitim ve Kültür Programları95 4.4.1.7.2. AB’nin Araştırma ve Teknoloji Geliştirme Programları98 4.4.2. Arşivcilik100 4.4.2.1. Arşivin Tanımı100 4.4.2.2. Arşivciliğin Tarihçesi102 4.4.2.3. Arşivcilik Bilimi108 4.4.2.4. Arşivcilik Eğitimi110 4.4.2.5. Arşiv Hizmetlerinin Önemi115 4.4.2.6. Arşiv Türleri118 4.4.2.7. Dijital Arşivler121 4.4.3. Belge Yönetimi123 4.4.3.1. Belge Yönetimi Nedir?126 4.4.3.2. Belge Yönetimi ve Arşivcilik132 4.4.4. Enformasyon Yönetimi133 4.4.4.1. Enformasyon Yönetim Sistemleri140 5. BİLGİ YÖNETİMİ150 5.1. Bilgi Yönetiminin Tanımı ve İçeriği150 5.2. Bilgi Yönetiminin Tarihçesi157 5.3. Bilgi Yönetimi Süreçleri158 5.4. Bilgi Yönetimi ve Entelektüel Sermaye 170 5.5. Bilgi Yönetimi ve Örgütsel Öğrenme179 5.6. Bilgi Yönetimi ve Türkiye186 6. BİLGİ YÖNETİMİ VE KURUMSAL YAKLAŞIMLAR189 6.1. Kurum189 6.2. Kurumsallaşma189 6.3. Kurumsal Bilgi Yönetimi196 6.4. Kamu Kurumlarında Bilgi Yönetimi202 6.5. Kamu Yönetiminde Yeni Yaklaşım; e-Devlet210 6.5.1. e-Devlet’in Tarihçesi221 6.5.2. Dünyada e-Devlet221 6.5.3. Türkiye’de e-Devlet222 7. BİLGİ YÖNETİMİ KAVRAMI ÇERÇEVESİNDE ÇORLU ÖRNEĞİ227 7.1. Çorlu’nun Genel Olarak Tanıtılması227 7.2. İlçenin Sorunları238 7.3. Anket Sonuçları238 8. SONUÇ255 EKLER260 KAYNAKÇA268
Nowadays, the increasing importance of knowledge and its effects to the processes of business and life, with its components, dynamics and characteristics; information society, epistemology and comparative appreciation of the disciplines based on it, knowledge management and its processes are the main subjects of this thesis. As it is impossible to abstract the knowledge from the technology in the new economy, with the stress of industry, being the impulsive force; it is put forward the necessity of cooperation between university and industry focusing on research, improvement and innovation, as passing through from labor based structure to knowledge based one, they should improve their capacity and competition. As a context of incorporating organizational learning and learning through the life to this process, to get maximum output from the knowledge management process, libraries as the most important knowledge centers, must be reconstructed in order to match the needs of information age. Perceiving and applying of information management in Çorlu scale, the personal and institutional approaches were determined and the situations and problems of information and document centers were also scrutinized. While the problems and solutions of Turkey’s transformation process to the information society were evaluated, at the same time it was tried to determine the factors and components to contribute to the process or put forward some suggestions to speed the process up. Sayfa No ÖZi ÖNSÖZiii İÇİNDEKİLERv TABLO LİSTESİvii ŞEKİL LİSTESİvii KISALTMALARviii 1. GİRİŞ1 2. BİLGİ5 2.1. Bilginin Tanımı ve İçeriği5 2.2. Bilgi Çeşitleri10 2.2.1. Açık Bilgi-Örtülü (Örtük) Bilgi10 2.2.2. Bireysel Bilgi - Örgütsel Bilgi14 2.2.3 Bilimsel Bilgi ve Stratejik Bilgi17 2.2.3.1. Stratejik Bilgi Türleri19 3. BİLGİ TOPLUMU23 3.1. Yeni Bin Yılın Yeni Toplumu23 3.2. Bilgi Toplumunun Bileşenleri ve Temel Nitelikleri27 3.3. Türkiye’de Bilgi Toplumu Politikaları31 3.4. Bilgi Toplumu Ekonomisi41 3.4.1. Bilgi Ekonomisinin Bileşenleri 46 3.4.1.1. Sayısallaşma46 3.4.1.2. Küreselleşme47 3.4.1.3. AR-GE49 3.4.1.4. İnsan Kaynakları Yönetimi51 3.4.2. Bilgi Ekonomisinin Özellikleri56 3.4.3. Bilgi Ekonomisi ve Türkiye58 3.5. İnternet; Küresel Bilgi Platformu59 4. BİLGİ BİLİMİ71 4.1. Bilgi Biliminin Tanımı ve İçeriği71 4.2. Bilgi Bilimciler73 4.3. Bilgi işçileri73 4.4. Temelini Bilgi Bilimine Dayandıran Disiplinler76 4.4.1. Kütüphanecilik76 4.4.1.1. Kütüphanenin Tanımı76 4.4.1.2. Kütüphanenin Tarihi Gelişimi77 4.4.1.3. Kütüphane Türleri80 4.4.1.4. Elektronik Kütüphaneler85 4.4.1.5. Kütüphanecilik Bilimi87 4.4.1.6. Bilgi Toplumunda Kütüphaneler ve Sorunları92 4.4.1.7. Avrupa Birliği’ne Uyum Sürecinde Kütüphaneler94 4.4.1.7.1. AB’nin Eğitim ve Kültür Programları95 4.4.1.7.2. AB’nin Araştırma ve Teknoloji Geliştirme Programları98 4.4.2. Arşivcilik100 4.4.2.1. Arşivin Tanımı100 4.4.2.2. Arşivciliğin Tarihçesi102 4.4.2.3. Arşivcilik Bilimi108 4.4.2.4. Arşivcilik Eğitimi110 4.4.2.5. Arşiv Hizmetlerinin Önemi115 4.4.2.6. Arşiv Türleri118 4.4.2.7. Dijital Arşivler121 4.4.3. Belge Yönetimi123 4.4.3.1. Belge Yönetimi Nedir?126 4.4.3.2. Belge Yönetimi ve Arşivcilik132 4.4.4. Enformasyon Yönetimi133 4.4.4.1. Enformasyon Yönetim Sistemleri140 5. BİLGİ YÖNETİMİ150 5.1. Bilgi Yönetiminin Tanımı ve İçeriği150 5.2. Bilgi Yönetiminin Tarihçesi157 5.3. Bilgi Yönetimi Süreçleri158 5.4. Bilgi Yönetimi ve Entelektüel Sermaye 170 5.5. Bilgi Yönetimi ve Örgütsel Öğrenme179 5.6. Bilgi Yönetimi ve Türkiye186 6. BİLGİ YÖNETİMİ VE KURUMSAL YAKLAŞIMLAR189 6.1. Kurum189 6.2. Kurumsallaşma189 6.3. Kurumsal Bilgi Yönetimi196 6.4. Kamu Kurumlarında Bilgi Yönetimi202 6.5. Kamu Yönetiminde Yeni Yaklaşım; e-Devlet210 6.5.1. e-Devlet’in Tarihçesi221 6.5.2. Dünyada e-Devlet221 6.5.3. Türkiye’de e-Devlet222 7. BİLGİ YÖNETİMİ KAVRAMI ÇERÇEVESİNDE ÇORLU ÖRNEĞİ227 7.1. Çorlu’nun Genel Olarak Tanıtılması227 7.2. İlçenin Sorunları238 7.3. Anket Sonuçları238 8. SONUÇ255 EKLER260 KAYNAKÇA268