Uluslararası uyuşmazlıkların yargı dışındaki barışcı çözüm yolları

Abstract

Uluslararası ilişkilerde öncelikli olarak güdülen gaye uluslararası barış ve güvenliği sağlamak, devletler arasındaki uyuşmazlık ve çatışmaları barışçı yollarla çözüme kavuşturmaktır. İnsanlığın ortak ideali ve özlemi olan bu gayeye ulaşmak başta egemen devletler olmak üzere uluslararası hukuk kişileri arasındaki çıkar farklılıkları sebebiyle bugüne kadar mümkün olamamıştır. Uluslararası hukuk kişileri uluslararası alanda varlığını devam ettirmek ve gücünü artırmak için yapmış olduğu bazı davranışlarla uluslararası alanda uyuşmazlıklara neden olabilmektedir. Eğer bu uyuşmazlıklar barışçı yollarla çözüme kavuşturulmazsa taraflar zor kullanma yollarına başvuracak ve bunun sonucunda uluslararası barış ve güvenlik tehlikeye girecektir. İkinci Dünya Savaşı gibi insanlığa büyük acılar veren savaşlar karşısında devletler taraf oldukları uyuşmazlıkları barışçı yollarla çözüme kavuşturmayı tercih ederek savaşı yasaklama çabası içine girmişlerdir. Soğuk savaş sonrası dönemde ise uluslararası huzur ve barış beklentileri; Körfez savaşı ve sonrasında yaşanan gelişmeler, Balkanlardaki karışıklıklar gibi uluslararası barışı tehdit eden olaylar nedeniyle yerini umutsuzluğa bırakmıştır. Gerek yukarıda ifade edilen sorunlar gerekse tarihi nedenlere dayalı uyuşmazlık ve çatışmaların yayılması ihtimali Uyuşmazlıkların Barışçı Yollarla Çözümü konusunun önem kazanmasına sebep olmuştur. Uyuşmazlıkların çözüme kavuşturulamaması nedeniyle gerginliğin tırmanması ve devamında çatışmanın ortaya çıkması, dinamik bir süreç olup, bu sürecin bilimsel ölçütler çerçevesinde incelenmesi söz konusu uyuşmazlık ve çatışmaların önlenmesi için öncelikli olarak gereklidir. Bu nedenle çalışmamda genel olarak uluslararası uyuşmazlık kavramından, çeşitlerinden ve çözüm yollarından bahsedilmiştir. İkinci bölümde ise uluslararası uyuşmazlıkların diplomatik yollarla çözümü başlığı altında geleneksel çözüm yolları olarak kabul edilen, diplomasi görüşmeleri, dostça girişim, arabuluculuk, soruşturma komisyonları ve uzlaştırma komisyonları incelenmiştir. Üçüncü bölümde uluslararası uyuşmazlıkların siyasi yollarla çözümüne ilişkin olarak Milletler Cemiyeti ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası örgütlerin ve bazı bölgesel örgütlerin öngördüğü çözüm yollarından bahsedilmiştir. Ayrıca uyuşmazlıkların uluslararası teşkilatlar tarafından çözümlenmesine bir istisna teşkil eden ulusal yetki konusu da incelenmiştir. Çünkü uyuşmazlıkların uluslararası platformda ele alınmasını engelleyen ulusal yetki istisnası, uyuşmazlıkların barışçı yollarla çözümünde önemli bir istisna teşkil etmektedir. Çalışmamızın son bölümünde ise uluslararası hakemlik konusu incelenmiştir In this thesis, titled as The Peacful Settlement of International Disputes, I mentioned about the kinds, the reasons, and the peaceful settlements of international disputes. In the first part, I tried to explain the concept of international dispute in general. In the second part, I mentioned about the settlement of international disputes in diplomatic ways and in third part, the settlement of disputes in political ways. In the last part, I mentioned about the method of international arbitration to settle the international disputes.