Kapalı alanlarda SARS-COV-2 (COVID-19) virüsünün bulaşma riskini etkileyen iklimlendirme sistem parametrelerinin analizi

Abstract

ÖZETKAPALI ALANLARDA SARS-COV-2 (COVID-19) VİRÜSÜNÜN BULAŞMA RİSKİNİ ETKİLEYEN İKLİMLENDİRME SİSTEM PARAMETRELERİNİN ANALİZİGünümüzde etkisini devam ettiren SARS-CoV-2 (COVID-19) virüsü tüm dünyayı derinden etkilemiştir. Covid-19 virüsünden korunmak için maske takılmasına, yüzeylerin dezenfekte edilmesine, sık sık ellerin yıkanmasına, el dezenfektanları kullanılmasına ve sosyal mesafeye uyulmasına sürekli olarak dikkat çekilmiştir. Virüsün en fazla temas ve hava/ damlacık yoluyla bulaş yaptığı bilinmektedir. SARS-CoV-2 (COVID-19) virüsü, insan sağlığına, ülkelere, her sektöre çeşitli zararlar vermiştir. Bununla birlikte bazı sektörlerde birçok değişikliğe ve yeniliğe sebep olmuştur. Ayrıca insanların çeşitli alışkanlıklarının kısmen ya da tamamen değişmesine neden olmuştur. HVAC sektöründe de SARS-CoV-2 (COVID-19) pandemi döneminde farklı uygulamalara yönelim olmuştur. SARS-CoV-2 virüsü, özellikle riskli alanlar olarak gösterilen; sağlık tesisleri (ayakta tedavi, yatarak tedavi, bakım evleri), anaokulları, kreşler, okullar, üniversiteler gibi eğitim tesisleri, havaalanları, cezaevleri, AVM, fabrikalar gibi endüstriyel ve ticari binalar, lokanta ve kafeteryalar, yurtlar, otel, motel, kamusal yapılar, oyun alanları, çeşitli bekleme alanları, spor salonları, laboratuvarlar, bulaşıcı hastalıkların çalışıldığı biyogüvenlik laboratuvarları ve toplu konutlar gibi alanlarda iklimlendirme sistemlerinin yeniden değerlendirilmesine neden olmuştur.İklimlendirme alanındaki farklı kuruluşlar, bilim insanları ve mühendisler iklimlendirme sistem parametrelerinin virüsün yayılmasının ve bulaşmasının önlenmesinde büyük önem taşıdığı ve iklimlendirme sistem parametrelerin değerlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir. İklimlendirme sistemlerinde pandemi süresince ne gibi ne gibi değişiklikler gerektiğini ve pandemi sonrasında sistemlerin nasıl olacağı tartışılmakta ve öneriler sunulmaya devam etmektedir.Bu çalışmada; iklimlendirme otoritelerinin (ASHRAE, REHVA gibi organizasyonlar) ve iklimlendirme mühendislerinin Covid-19 pandemi sürecinde virüsün yayılmasında ve bulaşmanın önlenmesinde kritik önem arz eden iklimlendirme sistemlerindeki UVGI kullanımı, HEPA filtre, elektrostatik filtre, %100 taze hava kullanımı, hava dağıtım sistemleri tasarımı, hava değişim sayısı, ortam ve kanal basıncı, hava dağıtım sistemleri, emiş noktaları seçimi, ortam hava akış tasarımları, sıcaklık ve bağıl nem gibi iklimlendirme sistemi parametrelerine dair öneriler analiz edilecektir. Bu çalışmada; Covid-19 virüsünün iklimlendirme sisteminin içerisindeki hareketini önlemeye yönelik uygulamaların neler olduğu, hangi uygulamaların iyi sonuç verdiği ve bu uygulamaların neden tercih edilip ne düzeyde etki ettiği analiz edilecektir. Bu çalışmanın iklimlendirme sistemlerinde COVID-19 ve beraberindeki farklı virüslerin bulaşının azaltılmasına yönelik önlem alınması amaçlanan çalışmalar için bir el kitabı niteliği taşıması hedeflenmektedir.İÇİNDEKİLERTEŞEKKÜRiİÇİNDEKİLERiiSEMBOLLERviiiKISALTMALARxŞEKİL LİSTESİxiiTABLO LİSTESİxiii1.GİRİŞ11.1.Tezin Amaçları11.2.Literatür Araştırması21.3.İklimlendirme81.3.1. Merkezi İklimlendirme Sistemleri91.3.1.1. Klima Santralleri91.3.2. Bireysel İklimlendirme Sistemleri111.3.2.1. Split Klimalar111.3.2.2. VRF/ VRV Klimalar121.4.Sars-CoV-2 (COVID-19) Virüsü151.5.Korona Virüsü Yayılımı172.MATERYAL VE YÖNTEM202.1.Virüs Yayılımında Önem Arz Eden İklimlendirme Sistem Parametreleri202.1.1.Sıcaklık202.1.2.Bağıl nem212.1.3.Filtre222.1.4.UVGI292.1.5.Hava değişim sayısı ve %100 dış hava kullanımı312.1.6.Hava dağıtım sistemleri tasarımı, egzoz noktaları ve emiş noktaları322.1.7.Ortam ve kanal basıncı ve ortam hava akış yöntemleri332.1.8.Ozonlama352.2.İklimlendirme Otoriteleri352.2.1.ASHRAE (American Society of Heating Refrigerating and Air Conditioning Engineers)352.2.2.REHVA (The Federation of European Heating, Ventilation and Air Conditioning Associations)363.BULGULAR VE TARTIŞMA383.1.Virüs Yayılımını Önlemeye Yönelik İklimlendirme Sistem Parametreleri Önerileri383.1.1. Sıcaklık ve bağıl nem değerleri önerileri383.1.2. Filtre kullanım önerileri423.1.3. UV kullanım önerileri463.1.4. Hava değişim sayıları ve dış hava kullanım önerileri493.1.5. Hava dağıtım sistemleri tasarımı, egzoz noktaları ve emiş noktaları önerileri513.1.6. Ortam ve kanal basıncı ve ortam hava akış yöntemleri önerileri543.1.7. Ozonlama önerileri574.SONUÇLAR58KAYNAKLAR61ÖZGEÇMİŞ…………………………………………………………………………….71

ABSTRACTANALYSIS OF AIR CONDITIONING SYSTEM PARAMETERS AFFECTING THE RISK OF TRANSMISSION OF SARS-CoV-2 (COVID-19) VIRUS IN INDOOR AREAS The SARS-CoV-2 (COVID-19) virus, which continues its effect today, has deeply affected the whole world. Continuous attention has been drawn to wearing masks to protect against COVID-19 virus, disinfecting surfaces, washing hands frequently, using hand disinfectants and complying with social distance. It is known that the virus is transmitted mostly by contact and air / droplet.The SARS-CoV-2 (COVID-19) virus has caused various damages to human health, countries and every sector. However, it has caused many changes and innovations in some sectors. In addition, it has caused the various habits of people to change partially or completely. In the HVAC sector, there has been a tendency to different applications during the SARS-CoV-2 (COVID-19) pandemic period. The SARS-CoV-2 virus has led to the reassessment of air conditioning systems, especially in areas such as health facilities (outpatient treatment, inpatient treatment, nursing homes), nurseries, schools, educational buildings such as universities, airports, prisons, restaurants and cafeterias, dormitories, hotels, motels, playgrounds, public buildings, various waiting areas, shopping malls, factories, etc. industrial and commercial buildings, sports halls, laboratories, biosafety laboratories where infectious diseases are studied and public housing that are shown as risky areas.Different organizations, scientists and engineers in the field of air conditioning state that the air conditioning system parameters are of great importance in preventing the spread and transmission of the virus and that the air conditioning system parameters should be evaluated. It is discussed how air conditioning systems should be during and after the COVID-19 pandemic and suggestions continue to be offered.In this study; HEPA filter, electrostatic filter, UVGI, 100% outdoor air usage, air change number, air distribution systems, which are critical in the spread of the virus and the prevention of contamination during the COVID-19 pandemic process of the air conditioning authorities (organizations such as ASHRAE, REHVA) and air conditioning engineers, Suggestions on air conditioning system parameters such as ambient and duct pressure, air distribution systems, local ventilation, ambient air flow methods and suction points, temperature and relative humidity will be analyzed. This study is intended to serve as a handbook for studies aimed at reducing the transmission of COVID-19 and its accompanying different viruses in air conditioning systems.