Türkiye ve Kazakistan'da Öğretmen Adaylarının Meslek Tercihi ve Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Düşünceleri

Abstract

Bu çalışma 2001 tarihinde Güney Kazakistan'ın Çimkent ve Türkistan illerinde, Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesinde ve 2003 tarihinde Türkiye'nin istanbul ve Bursa illerinde, Marmara ve Uludağ Üniversitelerinde yapılmıştır. Araştırmanın amacı değişik iki ülkede eğitimlerini sürdüren öğretmen adaylarının meslek tercihlerini ve öğretmenlik mesleğiyle ilgili düşüncelerini belirlemektir. Araştırmada tarama yöntemi kullanılarak, örneklem için 448'i Kazak, 726'sı Türk toplam 1174 öğretmen adayı seçilmiştir. Örneklemi oluşturan öğrencilere araştırma konusuyla ilgili 66 soruluk anket uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; iki ülkede de öğretmenlik mesleği ilk sıralarda tercih edilmemesine karşılık, bu meslek Türkiye'de Kazakistan'dan daha ön sıralarda tercih edilmektedir. Her iki ülkede de ekonomik getirisi ve statüsü yüksek olan meslekler ilk sıralarda tercih edilmektedir. Türkiye'de ticaret, hukuk, mühendislik ve tıp gibi, meslekler ilk sıralarda tercih edilirken, Kazakistan'da hukuk, ekonomi, bankacılık ve polislik meslekleri ilk sıralarda tercih edilmektedir. Sonuç olarak öğretmenlik mesleği Türkiye'de Kazakistan'dan daha yüksek oranda tercih edilmesine karşılık, bu meslek iki ülkede de öncelikli istenilen meslekler arasına girememiştir. Bu durumun nedeni olarak diğer faktörlerle birlikte iki ülkedeki yaşama standartlarına göre, öğretmenlik mesleğinin ekonomik getirişinin yetersiz oluşu, mesleğin her iki ülkede de statü ve saygınlığının istenilen düzeyde olmayışı gibi faktörlerin etkili olduğu söylenebilir.