Liderin kullandığı güç ile çalışanların uyma/ direnç davranımları arasındaki ilişkide bireysel çalışma amaçlarının rolü

Abstract

Bu araştırmada liderin kullandığı güç tarzları ile bu güç tarzlarına gösterilen davranım biçimleri ve liderden memnuniyet arasındaki ilişkilerde bireysel çalışma amaçları ile çalışan-lider amaç benzerlik algısının rolü incelenmiştir. Farklı güç tarzlarının davranımlar üzerindeki etkisini incelemek için 10 senaryo geliştirilmiştir. Bu senaryolarda beş güç tarzı (uzmanlık, özdeşlik, meşru, ödül ve zorlayıcı) ile birlikte liderin cinsiyeti de manipule edilmiştir. Beş davranım biçimi (benimseme, özdeşim ve itaat yoluyla uyma ile açık ve gizli direnç) dokuz ifade ile, liderden memnun olma düzeyi ise iki ifade ile ölçülmüştür. Bireysel çalışma amaçları için Tevruz ve Turgut (2001) tarafından geliştirilen Çalışma Amaçları Testi kullanılmıştır. Senaryoda bahsedilen liderin hangi amaçlara sahip olduğunun algısı için yine aynı anketin kısaltılmış bir formu kullanılmıştır. Araştırma Türkiye'nin farklı bölgelerindeki farklı fakültelerinde okuyan son sınıf öğrencileri, yüksek lisans öğrencileri ve özel bir şirkette çalışan toplam 1201 katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar daha fazla benimseme ve daha az açık direnç gibi olumlu davranışları ortaya çıkartan en etkili gücün uzmanlık gücü olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte, güç ve bireysel çalışma amaçlarının etkileşime girerek benimseme ve gizli direnç davranımları ile liderden memnuniyet düzeyinde değişimlere neden olduğu saptanmıştır. Ayrıca, lider-çalışan arasında manevi amaçlar bakımından benzerlik benimseme, özdeşim ve liderden memnuniyete pozitif katkıda bulunurken; maddi amaçlar bakımından benzerlik gizli dirence pozitif, liderle şevk içinde çalışmaya negatif katkıda bulunmaktadır.

The aim of the present research is to investigate the effect of leader power on employee's response and satisfaction with the leader taking individual work goals and perceived similarity between employee-leader work goals as the moderators. Ten scenarios were developed in order to investigate the effects of different kind of power on the employee responses. In the scenarios, gender of the leader as well as five sources of power were manipulated. Five types of responses (internalization, identification, compliance, active resistance and passive resistance) were measured with nine statements. Satisfaction with the leader measured with two statements. The Inventory of Work Goals developed by Tevruz and Turgut (2001) was used to examine the role of individual work goals and the employee's perception of the leader's work goals. The sample of the study was 1113 undergraduates and graduates students from different regions and universities of Turkey and 122 employees who work for a private corporation. Analysis indicated that the expert power is the most effective type of power leading to positive responses such as more internalization and less active resistance. Also, internalization, passive resistance and satisfaction with the leader change depending on the interaction between power and work goals. Moreover, the perception of similarity between employee's and leader's moral work goals have positive contribution on tendency of internalization, identification and satisfaction with the leader. On the other hand, the perceived similarity in material work goals have positive contribution on propensity to passive resistance and negative contribution on satisfaction with the leader.