Almanya'daki Türk ailelerinin özel eğitim hizmetlerinden yararlanmasına ilişkin deneyim ve görüşlerinin belirlenmesi

Abstract

ALMANYA’DAKİ TÜRK AİLELERİNİN ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİNDEN YARARLANMASINA İLİŞKİN DENEYİM VE GÖRÜŞLERİNİN BELİRLENMESİ Bu araştırmada, Almanya’daki Türk ailelerinin özel eğitim hizmetlerinden yararlanmasına ilişkin deneyim ve görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Almanya’nın Kuzey Ren Vestfalya eyaletinde bulunan Dortmund ve Duisburg şehirlerinde yaşayan 0-18 yaş arasında zihinsel yetersizliği ve bedensel yetersizliği olan çocuğa sahip dokuz Türk ailesi katılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (Fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre; Almanya’nın Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinde özel gereksinimli bireylerin tanılama sürecinde çoğunlukla doğumdan sonra tanılandıkları, tanılama sürecinde genetik test ve nörolojik taramaların öne çıktığı ve tanılamayı ise hastanedeki doktorların/ nöroloji doktoru ve nöroloji doktorunun bulunduğu kurulun koyduğu; tanılama sürecinde ailelerin kabul etme aşamasında zorluk yaşadığı, sağlık ve kurum çalışanlarından destek görememe ve destek görmenin eşit oranda olduğu; tıbbi takip sürecinde özel gereksinimli çocuklarını çoğunlukla çocuk doktorunun ve nöroloji doktorunun takip ettiği, kontrol aralıklarının üç ayda bir, altı ayda bir, yılda bir olduğu; kaynaştırma eğitiminin anaokulu kademesinde yoğunlaştığı ve ilerleyen kademelerde özel gereksinimli bireylerin kaynaştırma okullarına yerleşme oranının azaldığı, kaynaştırma hizmeti veren okullarda destek eğitim paketi olması, özel eğitimci hizmeti verilmesi kriterlerinin arandığı; kaynaştırma eğitimi sürecinde karar alınırken aileye danışıldığı; destek eğitimin destek eğitim merkezinde ve okulda alındığı, destek hizmete çocuk doktoru ve Sosyal Pediatri Merkezi ve çocuk doktorunun birlikte karar verdiği; sosyal hizmetlerde ailelerin kendileri başvurduğunda aile eğitimi hizmetinden faydalandıkları; Alman devletinin özel gereksinimli çocuğa sahip Türk ailelere çocuklarının hakları ile ilgili basılı materyal desteği sağladığı, fakat resmi kurumların ve sigorta şirketlerinin sözlü bilgi vermesinin yanında ailelerin gerekli bilgiler için ayrıca talepte bulunması ve araştırma yapması gerektiği; Türk ailelerin özel eğitim hizmetlerini alırken göçmen olmalarından dolayı çoğunlukla sorun yaşamadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmalardan elde edilen bulgulara göre; Türk dernekleri/ yetkili Alman kurumları tarafından Almanya’nın Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinde yaşayan özel gereksinimli çocuğa sahip Türk aileleri için mevcut özel eğitim hizmetlerinin ve haklarının anlatıldığı aile eğitimleri düzenlenebilir. İleriye dönük araştırmalar için; Almanya’nın farklı eyaletlerindeki özel gereksinimli çocuğa sahip Türk ailelerinin özel eğitim hizmetlerinden faydalanması ile ilgili görüşleri alınarak karşılaştırmalı bir çalışma yapılabilir. BEYANIİİ ÖZGEÇMİŞİİİ ÖN SÖZV ÖZETVİ İÇİNDEKİLERX TABLOLAR LİSTESİXİV BÖLÜM I: GİRİŞ1 1.1. Problem1 1.2. Araştırmanın Amacı ve Soruları3 1.3. Araştırmanın Önemi3 1.4. Sınırlılıklar4 1.5. Araştırma Tanımları ve Kısaltmalar4 BÖLÜM II: İLGİLİ ALANYAZIN6 2.1. Almanya’da Özel Eğitim6 2.2. Türkiye’de Özel Eğitim17 2.3. İlgili Araştırmalar29 2.3.1. Almanya’daki özel gereksinimli Türk çocuklar ile ilgili yapılmış çalışmalar29 2.3.2. Almanya’da özel gereksinimli çocuğa sahip Türk aileler ile ilgili yapılmış çalışmalar30 2.4. İlgili Araştırmalara Eleştiriler30 BÖLÜM III: YÖNTEM33 3.1. Araştırma Modeli33 3.2. Katılımcılar34 3.2.1. Katılımcıların belirlenmesi34 3.2.2. Katılımcıların özellikleri35 3.2.3. Araştırmacı36 3.3. Verilerin Toplanması37 3.3.1. Yarı yapılandırılmış görüşme sorularının oluşturulması37 3.3.2. Görüşme formu38 3.3.3. Görüşme ilkeleri39 3.3.4. Demografik bilgi formu39 3.3.5. Pilot uygulama40 3.3.6. Araştırmacı günlüğü40 3.3.7. Veri toplama süreci41 3.4. Verilerin Analizi42 3.4.1. Analiz öncesi hazırlıklar42 3.4.1.1. Verilerin dökümünün alınması43 3.4.1.2. İndekslerin yazılması43 3.4.1.3. Verilerin ayrıntılı analiz formuna işlenmesi43 3.4.1.4. Analiz öncesinde gerçekleştirilen inanırlık çalışmaları44 3.4.2. Verilerin analiz süreci44 3.4.2.1. Verilerin kodlanması44 3.4.2.2. Tema ve alt temaların oluşturulması45 3.4.2.3. Değerlendiriciler arası güvenirliğin belirlenmesi45 3.4.2.4. Tema ve alt temaların yazılması46 3.4.2.5. Tema ve alt temaların okunması ve gerekli düzeltmelerin yapılması46 3.5. Etik46 BÖLÜM IV: BULGULAR48 4.1. Tanılama Süreci48 4.2. Tanılama Sürecinde Yaşanan Olaylar50 4.3. Tıbbi Takip Süreci51 4.4. Özel Eğitim Hizmetleri53 4.4.1. Kaynaştırma53 4.4.2. Kaynaştırma Kararında Ailenin Rolü54 4.4.3. Destek Hizmetler55 4.4.4. Bakım Hizmetleri58 4.4.5. Sosyal Hizmetler60 4.4.6. Çocuğun Sahip Olduğu Haklarla İlgili Rehberlik/ Danışmanlık Hizmeti62 4.4.7. Alınan Hizmetlerde Göçmenlikle İlgili Sorunlar63 BÖLÜM V: TARTIŞMA, SONUÇ VE ÖNERİLER65 5.1. Sonuç65 5.2. Tartışma66 5.2.1. Tanılama Süreci66 5.2.2. Tanılama sürecinde yaşanan olaylar68 5.2.3. Tıbbi takip süreci69 5.2.4. Kaynaştırma70 5.2.5. Kaynaştırma kararında ailenin rolü72 5.2.6. Destek hizmetler73 5.2.7. Bakım hizmetleri75 5.2.8. Sosyal hizmetler77 5.2.9. Çocuğun Sahip Olduğu Haklarla İlgili Rehberlik/ Danışmanlık Hizmeti79 5.2.10. Alınan hizmetlerde göçmenlikle ilgili sorunlar80 5.3. Öneriler80 5.3.1. Uygulamaya yönelik öneriler80 5.3.2. İleri araştırmalara yönelik öneriler81 KAYNAKÇA82 EKLER91 EK 1: Demografik Bilgi Formu93 EK 2: Görüşme Formu94 EK 3: Görüşme Kayıt Formu97 EK 4: Betimsel İndeks98 EK 5: Yansıtma İndeksi99 EK 6: Kodlama Anahtarı100 Ek 7: Değerlendiriciler Arası Güvenirlik Belirleme Formu102 Ek 8: Görüşme Dökümü103 Ek 9: Veri Analizi Kayıt Formu104 Ek 10: Araştırmacı Günlüğü105DETERMINING THE EXPERIENCES AND OPINIONS OF TURKISH FAMILIES IN GERMANY IN TERMS OF BENEFITING FROM SPECIAL EDUCATION SERVICES In this study, it is aimed to determine Turkish families' experiences and perspectives on benefiting special education services in Germany. The study group of the research consists of nine Turkish families of children aged 0-18 with intellectual disabilities and physical disabilities who live in Dortmund and Duisburg in the German state of North Rhine-Westphalia. This study was designed in qualitative approach and phenomenology was chosen as a research design. The data was gathered using semi-structured interviews. The data was analysed using the content analysis method. According to the findings of the study, children with special needs in the German state of North Rhine-Westphalia are often diagnosed after birth, with genetic testing and neurological screening playing a large role in the diagnosis process; the diagnosis is made by the hospital's board of doctors/ neurologists and neurologists. During the diagnosis process, the families stated that they had difficulties in the acceptance phase. Moreover, half of the families stated that they received support from health and institution staff, while others stated that they did not receive support. Children with special needs were usually observed by a pediatrician and neurologist during the medical follow-up period, with control intervals of once every three months, once every six months, and once a year. The criteria for integrative education are concentrated at the kindergarten level, and the number of children with special needs decreases in subsequent stages; schools providing mainstreaming services are seeking a support education package and a special educator service. In addition, the family was consulted during the integrative education process. The pediatrician, the Social Pediatrics Center, and the pediatrician jointly decide on the support service, which is received at the support education center and school; when applying for social services, families benefit from family education services; the German state provided printed materials about their children's rights to Turkish families with special needs children; however, in addition to verbal information provided by official institutions and insurance companies, families should also request and research for necessary information; it has been concluded that Turkish families mostly do not experience problems while receiving special education services due to their immigration status. At the end of the study, it is recomended that Turkish associations/ authorized German organizations can be organise parent education that explaining current special education services and rights for Turkish families in the German state of North Rhine-Westphalia. For further research, a comparative study can be conducted on the use of special education services of Turkish families with children with special needs living in different states of Germany.