Kürt Muhalefetinin Temsili: Yerelden Merkeze

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde Kürtnüfusun yoğunluklu olduğu çeşitli illerde, 1946-1980 yılları arasında siyasal temsil ve katılımınparlamenter düzeyde nasıl gerçekleştiğini araştırmaktır. Bölgeyi ağırlıklı olarak parlamentodatemsil eden, siyasal partilerin patronaj ilişkisi içinde oldukları geleneksel yerel eşrafoluşturmuştur. Geleneksel yerel eşraf sağ partiler üzerinden, siyasi ve ekonomik anlamdamerkeze entegre olurken, bir yandan da yerel siyasal katılım kanallarını da ellerinde tutmuşlardır.Böylelikle siyasal temsil ve katılımın merkez, yerel ve sivil toplum düzeylerini tekelleştirmişlerdir.Kürt aydın kuşağının bir kısmı ise Doğu Anadolu’nun sorunlarına ve bu sorunlarınçözümlerine yerleşik siyasal bakışın dışından baktıkları için parlamentodan dışlanmıştır.Bu kesimin bir kısmı 1960’larda sol içinden gelişen Kürt muhalif hareketi içinde yer almış,1970’lerde ise siyasete yerel yönetimler ya da bağımsız milletvekillikleri aracılığıyla katılarakyerleşik seçkinlerin iktidarını sarsmışlardır.

This study explores political representation and engagement of Eastern and South-eastern Anatolia regions, known to have dense Kurdish population and referred further to as Eastern region, in the Turkish parliament between 1946 and 1980. Traditional local notables had most of the privileges to be represented given their connectedness with political parties. Traditional local notables integrated into right-wing parties considering political and economic aspects. At the same time, they kept control over local political involvement channels. As a result, political representation and presence were monopolized at central, local and civil society levels. One part of Kurdish intellectuals was marginalized from the parliament after addressing issues in Eastern Anatolia and trying to develop solutions apart from the mainstream. Some of them took part in Kurdish oppositional left wing in 1960s and jounced power of settled notables in 1970s in local administrations or as independent members of the parliament.