İngiltere’de zekat uygulaması

Abstract

Zekât ibadeti, ayetlerde namaz ile birlikte zikredilen temel ibadetlerden biridir. Zekât, İslam’ın bir parçası olduğu kadar, Müslüman toplumlarda fakirlikle mücadele ve insanların refah düzeyini dengelemede toplumsal bir role sahiptir. Bu bağlamda, klasik zekât uygulamaları da nasslardan hareketle Hz. Peygamber dönemi ve İslam geleneğindeki uygulamalara bakılarak şekillendirilmiştir. İslam’ın ortaya çıkışından günümüze kadar, Müslümanların zekâtın toplanılması, dağıtılması ve kimlerin alıp kimlerin vermesi gerektiği hususlarındaki sorularına klasik zekât uygulamaları yanıtlar bulmaya çalışmıştır. Ancak günümüzde Müslümanların gayrimüslim ülkelerde büyük gruplar halinde yaşamaları, güncel fıkıh problemleri çerçevesinde zekâtın yeni alanlara mevzu olmasına sebep olmuştur. Zekâtın şeffaf ve güvenilir bir şekilde toplanıp hak sahiplerine dağıtılması gibi meselelerin devlet tarafından çözüme kavuşturulmadığı ülkelerde, bu ihtiyacın vakıflar ve dernekler tarafından karşılanmasını gerektirmiştir. Bu problemlere binaen bu tezde, İngiltere’de, dinî-sosyal boyutlarıyla zekâtın yönetilmesi hususuyla ilgilenen Ulusal Zekât Vakfı ve İslamî Yardım Derneği gibi iki köklü müessese üzerinden, kurumların zekât uygulamalarını açıklamak ve klasik zekât doktrini ile mukayese ederek eleştirel bir bakış açısıyla İngiltere’deki Müslümanların zekât ile ilgili sorunlarına nasıl çözümler bulmaya çalıştıklarını ortaya koymak hedeflenmektedir.

Zakat is one of the pillars of Islam like salat as required to perform in the Qur’an. Zakat is not just a main part of the Islamic creed but also, it has a social role to deal with poverty and balance the level of welfare in Muslim communities. In this context, the classical zakat doctrines were based on the Qur’an, Hadiths, and the practices of Prophet Muhammad and Islamic tradition. From the earlier times of Islam to nowadays, although the classical zakat doctrines aim to produce solutions to the problems related with the collection and disbursement of zakat; and also, the identification of people who is eligible to give or take zakat, the current circumstances of the Muslims caused a need to manage the practice of zakat by the foundations because of the conditions regarding living in a non-Muslim country as a large community; to be a subject of the new fields because of the modern issues of the fiqh; also to collect zakat in a transparent and reliable method, in the countries that the practice of zakat is not controlled by the governments. Therefore, this thesis aims to explain the practices of the foundations upon zakat, and to indicate the effort to find solutions to the questions, which are addressed by Muslims about zakat, by comparing the classical zakat doctrines in a critical way, according to the well-established foundations, National Zakat Foundation and Islamic Relief, which deal with the management of zakat in England by religious and social aspects.