Örgüt tasarımında değerler kültürünün yeri ve önemi: tarihsel süreç bağlamında nitel bir araştırma

Abstract

Süreklilik arz eden her insan grubu, temel bileşenleri normlardan ve değerlerden oluşan bir takım normatif yönlendirmeler geliştirmektedir. Değer kavramı, toplumlara, kurumlara, örgütlere ve bireylere yön veren temel prensiplerin anlaşılması için gerçekleştirilen çok sayıdaki çalışmanın ve çabanın merkezinde yer almıştır. Değerler, en genel ifade ile, toplum tarafından en iyi, en doğru, en faydalı ve en yararlı olduğu kabul edilen ve o toplumca arzu edilebilir olan kavramlar yada bir şeyin arzu edilebilir veya arzu edilemez olduğu hakkındaki inançlardır. Örgütsel açıdan değerler, bir yandan örgütün içerisinde yer aldığı çevrede varlığını sürdürebilmesi için gerekli davranışları, uygulamaları ve felsefeyi belirleyerek dışsal adaptasyonu sağlarken, diğer yandan örgüt üyeleri arasındaki etkileşimi daha kolay ve tatmin edici hale getirerek içsel bütünleşmeyi sağlamaktadır. İçerisinde faaliyet gösterdiği sosyokültürel çevrenin bir alt sistemi olarak ele alındığında örgüt, belirli bir amacı gerçekleştirebilmek için örgütlenen sosyal bir sistemdir ve örgütün bu amaca ulaşılması, aynı zamanda, içinde bulunduğu sistem yani toplum adına yerine getirdiği bir işlevdir. Bu nedenle örgütün yapı ve işleyişi, toplumun değerler kültüründen, norm ve ideolojilerinden önemli ölçüde etkilenmektedir. Örgütün yapı ve işleyişi ile toplumun değerler kültürü arasındaki bu uyum, kendisini kapsayan sosyal sistem içerisinde örgütün varlığını ve faaliyetlerini meşru kılmakta, onun toplum içerisindeki önemini, yerini hatta başarısını belirlemektedir. Örgütlerdeki karar verme sürecine ve diğer eylemlere rehberlik eden en önemli kaynaklardan birini teşkil eden değerler kültürü, bu doğrultuda örgüt teorilerinin ve yönetim uygulamalarının gelişim sürecinin de temel çerçevesini oluşturmaktadır. Bu nedenle örgüt teorilerinin gelişimini etkileyen güçlerin kavranabilmesi için, öncelikle tarihsel süreç içerisinde toplumun değerler kültürünün geçirmiş olduğu evrimin incelenmesi gerekmektedir.All continuing human groupings developed normative orientations, whose elements consisted of norms and values. Values have long been considered central to understanding the principles that guide principles that guide societies, institutions, organizations and individuals. In general, values are found to be socially oriented, multidimensional conceptions of desirable end-states that influence desicion, choices and behaviors. Organizationally values specify the structure, operation and philosophy nessesery for the organization to survive in its environment. On the other hand shared values encourage efficient interactions between organizational memebers, so does organizational culture of values facilitate coordination and interactions that occur between employees in the workplace. When an organization is thought of as a subsystem of the sociocultural environment in which it operates, it is a social system which is organized for the attainment of a particular type of goal; the attainment of that goal is at the same time the performance of a type of function on behalf of more inclusive system, society. The values and design of the organization are therefore strongly influenced by culture of values of the society. In this sense culture of values of organizations that is determined by culture of values of society legimitize its existence and activities in the broader social system. Culture of values is a primary basis for guiding desicion making and other actions and therefore set the basic framework for the development of organization theory and management practice. Thus it is nessesery to understand the evolution of values in order to comprehend some of the underlying forces that have affected the development of organization theory.