1950 sonrası Türkiye’de politik, ideolojik ve kültürel değişimin sinemaya yansıması

Abstract

1950 SONRASI TÜRKİYE’DEKİ POLİTİK, İDEOLOJİK VE KÜLTÜREL DEĞİŞİMİN SİNEMAYA YANSIMASI 1950 Sonrası Türkiye’deki Politik, İdeolojik ve Kültürel Değişimin Sinemaya Yansıması adlı tez sekiz ana bölümden oluşmaktadır. Dünya’da Sinemanın Gelişimi ve Osmanlı’dan Türkiye Cumhuriyeti’ne Geçiş Sürecinde Sinema, adını taşıyan ilk bölümde; Fotoğraf ve sinemanın gelişim süreci anlatılmaktadır. Fotoğrafın keşfi, görüntünün hareketlendirilmesi, dünyada ve Türkiye’de kullanılmasına dair bilgi verilir. İkinci Bölüm, Sinemanın Toplumsal Yapıya Etkisi ve Propaganda Malzemesi Olarak Sinema, başlığını taşır. Bu bölüm 1. Dünya Savaşı sonrasında sinemanın politik ve toplumsal olaylarda nasıl kullanıldığına dairdir. Aynı zamanda sinemanın toplumu yönlendirme gücüne değinilir. Üçüncü Bölüm, 1950’li Yıllarda Türkiye’deki Politik, İdeolojik ve Kültürel Değişimin Dönüm Noktaları ve Sinema, başlığını taşır. Türkiye’de 1950 Sonrasındaki politik değişimler anlatıldıktan sonra, Kültür ve İdeoloji kavramının açıklaması yapılır. Dördüncü Bölümde, Tükiye’deki Askeri Darbelerin ve Muhtıraların Sinemaya Kültürel ve İdeolojik Yansıması konu edilir. Ordu, ticaret burjuvasi, aydınlar ve askeri darbelerin sinemanın gelişmesine nasıl etki ettiği anlatılarak, 12 Mart 1971 muhtırasına dek gelinir. Beşinci Bölümde, Türkiye’deki Politik Akımların Sinemaya Etkisi ve Yeşilçam’daki yansımaları anlatılır. Milliyetçilik, İslamiyet ve Sosyalist kültürün sinemamızı nasıl etkilediğinin üstünde durulur. Altıncı Bölümde, 12 Eylül Cuntasının Türkiye Sinemasına İdeolojik yansımaları ve Kadın Filmleri üzerinde durulur. Bununla birlikte Toplumcu Gerçekçilikten Varoluşçuluğa yönelen sinemacılar hakkında bilgi verilir. Yedinci Bölüm, 1990 Sonrası ve 2000’li Yıllarda Türkiye Sineması’nın Politik, Kültürel ve İdeolojik Değişimini anlatır. 1990 sonrası değişen dünya düzeni ve Türkiye sinemasının bu değişimden etkileşimi örneklenir. Ayrıca 2000 yılında ortaya çıkan genç sinemacı kuşağıyla birlikte, sinemacıların kasabaya, taşraya yönelmeleri anlatılır. Tezin son bölümü, Küçük Günahlar filmine ayrılmıştır. Bu bölümünde, filmin tretmanı, filmin hikâyesinin ortaya çıkmasına neden olan politik konjonktür anlatılır. Filmdeki karakterlerin politik tercihlerinin ve psikolojilerinin arka planı anlatıldıktan sonra, Küçük Günahlar filminin sinemasal estetiğinin nasıl oluşturulduğuna dair bilgiler verilir. DISSERTATION

THE POLITICAL, IDEOLOGICAL AND CULTURAL CHANGES IN TURKEY POST 1950 AND THEIR IMPRESSION ON TURKISH CINEMA The dissertation titled “The Political, Ideological and Cultural Changes in Turkey Post 1950 And Their Impression on Turkish Cinema” is comprised of eight main parts. The first part, “The Development of Cinema in the World and Cinema through the Ottoman Empire up to the Turkish Republic” discusses the development of photography and cinema. The invention of photography, the animation of the image and its use in the world and in Turkey is discussed in detail. Part two, “The Effect of Cinema on the Social Structure and the Use of Cinema as Propaganda” explores how cinema is used in political and social incidents post World War I and touches on the wielding power of cinema over society. Part three is titled “The Turning Points of the Political, Ideological and Cultural Changes in the 1950’s Turkey and Cinema”. In this part the political changes in Turkey post 1950 is discussed and the concepts of culture and ideology are disclosed. In part four “the Cultural and Ideological Impressions of Military Coup D’etat and Military Ultimatums in Turkish Cinema” is argumented. The impact of the military, the bourgeoisie, the intellectuals and the military cuop d’etats on the progression of cinema up to the March 12, 1971 Military Ultimatum is elaborated. The topic of part five is “The Impact of Political Movements in Turkish Cinema and Yeşilçam.” In this part, the influence of nationalism, Islam and socialism is examined. Part six is on “the Ideological Impact of September 12 Coup D’etat on Turkish Cinema and Women’s Films”. Also the film makers that turn towards existantialism from socialist realism are introduced. In the seventh part, “The Political, Cultural and Ideological Changes in Turkish Cinema Post 1990 and 2000’s” are discussed. The changing world order post 1990 and its impact on Turkish cinema is detailed. Also the emerging young film makers in the 2000’s and their interest in small towns and provincial areas is held topic. The final part of the dissertation is reserved on the film Little Sins. In this part the treatment of the film and the political conjucture of the story is elaborated. The political choices of the characters, their psychological backgrounds and the cinematographic esthetic of the film is analyzed.