Sınıraşan suların milletlerarası hukuktaki durumu

Abstract

Su alternatifi olmadığı gibi, insan yaşamında olduğu kadar tabiattaki hayatiyetin devamı için de varlığı elzem olan bir maddedir. Bu kadar önem taşımasına rağmen, tatlı su olarak tabiatta kıt bulunmaktadır. Bunun yanında insan nüfusundaki artış ve teknik gelişmelerin getirdiği artan su ihtiyacı ve kirlenmenin getirdiği çevre sorunları bu kıt kaynakların değerini daha da arttırmış ve yüzyılımızdan itibaren de Dünya barışını tehdit etmeye başlamıştır. Bu nedenle daha önce sadece ulaşım amaçlı kullanımı milletlerarası hukukun önüne gelen sınıraşan suların diğer kullanım alanlarının da düzenlenmesi gündeme gelmiştir. Ancak günümüze değin bu yapılamamıştır. Çalışmamızda bu konudaki yeni başlayan çalışmaları ve sonuçlanan çok taraflı ve iki taraflı andlaşmaları ve yeni milletlerarası teamül kurallarının oluşup oluşmadığını inceledik. Ayrıca mevcut veya potansiyel milletlerarası uyuşmazlıkların çözümü için yapılması gerekenlerin hangi yönde olması gerektiğini değerlendirdik. Bu konuda bölgesel veya genel milletlerarası teamül kurallarının oluşumu ile adil çözümler üretilebileceği; genel hukuk prensipleri ve milletlerarası teamül kuralları esas alınarak çok taraflı milletlerarası andlaşmaların yapılması gerektiğini belirttik. Öncelikle, halen açıklığa kavuşmamış olması ve bir çok uyuşmazlığın da çıkış kaynağı olduğu için kavram sorununu ele aldık. Niye sınıraşan sular kavramını kullandığımızı, bu kavramın anlamını, ve diğer kavramlarla olan ilişkisini inceledik. Ayrıca mevcut milletlerarası hukuk kuralları çerçevesinde sınıraşan suların ulaşım dışı kullanımı ile ilgili konuları inceledik. Bu çerçevede kullanımdan ve kirlilikten doğan sorunlar ile buna getirilen çözüm yollarıyla, devletlerin sorumlulukları incelendi. Sonuçta bugün Dünya barışını tehdit eden bu sorunun milletlerarası hukukun çerçevesi içine alınması gereği doğduğu ve bu konuda mevcut hukuki boşluğun en kısa sürede doldurulması gereğini belirttik.

Water is an indispensable substance in natural and human life which has no alternative. Despite its extreme significance, fresh water is not abundant in nature. Moreover, the increasing need for water due to growing population and technical developments and environmental pollution enhanced the value of this scarce resource and it has begun to constitute a threat to world peace. Therefore, various uses of transboundary waters was put on the agenda of international law while they were constituting the subject matter of international law only for purposes of navigation before. However, this has not been achieved so far. In this thesis, we have examined the newly initiated activities, the multilateral and bilateral treaties concluded so far and the question whether or not international customary law has been formed in the relevant field. We have also tried to evaluate what should be done to settle actual or potential international disputes. We have stated that fair solutions could be attained through the formation of regional or general international customary law in this field and that multilateral treaties should be concluded on the basis of general principles of law and international customary law. First of all, we tried to elaborate the concept since it is not clear yet and is the origin of many disputes. We tried to explain why we took the concept as a basis, its meaning and its relations with the other concepts. Furthermore, we have examined the topics related to the non-navigational uses of transboundary waters, within the framework of international law. In this connection, the problems originating from pollution and the use of transboundary waters, their solutions and the water responsibilities of states have been examined. Consequently, we have stated that the inclusion of this problem which threatens the world peace into international law and the termination of the vacuum iuris at once have been a necessity.