Cumhuriyet dönemi çocuk kitapları kapağı tasarımları

Abstract

CUMHURİYET DÖNEMİ ÇOCUK KİTAPLARI KAPAĞI TASARIMLARI TEZ ÖZETİ Tezimin 1. bölümünde, baskı çeşitleri ve teknikleri yer almaktadır. Bu tekniklerin malzemelerinden, nasıl uygulandığından ve kısa tarihçelerinden bahsedilmiştir. 1. bölümde yer alan baskı çeşitleri; 1- Yüksek baskı 2- Çukur baskı 3- Düz baskı 4- Elek baskı'dır. Yüksek baskı teknikleri, ağaç baskı ve linol baskıdır. Mürekkep, basılacak imgenin yüzeyine sürülür ve baskı yoluyla kağıt üzerine çıkarılır. Ağaç baskının tarihi 28 y.yıl öncesine dayanırken linol baskı, 18. y.yılda kullanılmaya başlamıştır. Ağaç baskının malzemesi adından da anlaşılacağı gibi ahşap, linol baskının malzemesi ise linol muşambadır. Çukur baskı, yüksek baskının tersidir. Yani basılacak imge kazıma yoluyla ortaya çıkartılır. Kazınan yerlere mürekkep verilir. Baskı yapıldığında kağıt, çukurda kalan mürekkebi alır. Gravür adı verilen bu baskı tekniği, 15. y.yılda Almanya'da bulunmuştur. Malzeme olarak alüminyum, bakır, çelik levhalar kullanılır. Düz baskı, diğer bilinen ismiyle taş baskı (litografi), 18. y.yılda Almanya'da bulunmuştur. Yağ ile suyun karışmaması esasına dayanır. Malzemesi kireç taşıdır. Elek baskı, Serigrafinin diğer adıdır. Tarihi eski çağlara dayanır. İlk olarak, Çin ve Japonya'da kullanılmıştır. Malzemesi çerçeveye gerilmiş ipek dokumadır. Basılacak imge, fotografik yöntemlerle elek üzerine basılır. Kasnaktaki ipeğin deliklerinden, ragle yardımıyla boya geçirilerek kağıt üzerine basılır. Tüm bu tekniklerin ülkemizdeki yansımaları, kısaca anlatılmıştır. Cumhuriyet döneminde, önemli bir kültür değişimini başlatan 1928 Harf Devrimi'nden sonraki dönem incelendikten sonra, türlerine göre kitaplarla 1. bölümü bitirdim. 2. bölüme Cumhuriyet öncesinde basılmış olan çocuk yayınları ve kapakları ile başladım. Cumhuriyet döneminde, çocuk kitapları ile ilgili gelişmeleri ve bugüne değin bu konuda çalışmış başarılı insanları araştırdım. Örnek kitap incelemesi kısmında, 20 adet çocuk kitap kapağı inceledim. Bu incelememin sonucuna göre, çocuk kitap kapakları nasıl olmalıdır? sorusuna cevap bulmaya çalıştım. Bu incelemelerimi; a- Kompozisyon b- Renk düzeni c- Grafik düzen d- Konu e- İçerik-kapak ilişkisi f- Cilt g- Boyutlar h- Yazı-resim, ön ve arka kapak ilişkisi başlıkları altında yaptım. Sonuç olarak şunu diyebilirim ki, Cumhuriyet dönemi çocuk kitabı kapağı tasarımcıları canlı ve parlak renklere sahip, anlaşılır resim elemanları kullanılmış, sağlam ve büyük kitap kapakları çalışarak çocukların ilgisini kitaba çekmeyi hedeflemişlerdir.

EBRU EKERDESIGNING OF THE COVER OF THE CHILDREN BOOKS AT THE TURKISH REPUBLIC PERIOD THE THESIS'S SUMMARY The thesis consists of two chapters. In the first chapter, there are kinds of printings and printing techniques. The main purpose is how to use these materials by the techniques. Beside that we gave some short historical expressions about the subject. Kinds of printings; 1- The relief printing 2- The intaglio printing 3- The flat printing 4- The screen printing The relief printing techniques are the woodcut and linoil printing. Process is that ink is dropped and painted on the surface of the object. Then, it transferred to surface of the paper by printing. The woodcut printing-before 28 century - is older than linoil printing (it has been begun to use since 17 century). The material of the woodcut printing is as known, wood but linoil printing's material is oil cloth. The intaglio printing is the inverse of the relief printing. That is, scraping can get the object. Ink is dropped on the graved surface. During doing this printing, the paper absorbs the ink. This technique is called engraving, was invented in Germany in the 17 century. As materials aluminium, cupper and steel frames were used. The flat printing's other name is, known as, lithography. It was invented in the 18 century. It depends on principle of the not to mix oil and water. Its material is limestone. The screen printings other name is the silk screen printing. Its historical roots depend very old times. Firstly, it was used in China and Japan. Its material is silk. The silk is suspended on a frame. By the photography process the object is printed on the sieve. By help of the ragle, the paint is filtered and printing on the paper. All of these techniques, which are being applied in our country, were explained. At the period of the Turkish Republic, and after the revolution of the alphabet times were researched. I have finished chapter - 1 by examples of different kinds of these periods' children books. The chapter - 2 includes before Turkish Republic period's children books and with their developments up to date. I have researched the people who were interested in and successful on that way. In the part of the sample books scanning, i have scanned 20 children books' covers. I have researched the question; how can children books cover be?. I have collected my all study under these topics; a- Composition b- Color order c- Graph order d- Subject e- Content - cover relation f- Cover g- Dimensions h- Writing - picture, front - back relation. As a result, i can say that the children books designers of the republic period had sharp and bright colors safe, big covers, understandable - picture elements were used. By that reason, they wanted to take attention of the children.