Kredi temerrüt takasları: banka sermaye kanalı kuramı ve kredilendirme etkinliği açısından bir değerlendirme

Abstract

Bilgi yönetimi ve bilgi işletimi teknolojilerindeki gelişmelerden büyük yararlar sağlamış olan finansal hizmetler sektörünün dünya piyasalarındaki ekonomik faaliyetlerin büyümesi ve genişlemesinde önemli işlevler üstlendiği, finansal kaynakların etkin yönetimi ve verimli kullanılması yönünde hassas bir etkileşim ortamı olarak ön plana çıktığı görülmektedir. Bu çalışmada gelişimini sürdürmekte olan sermaye yeterliliği ve risk yönetimi uygulamalarının parasal aktarım mekanizmaları ve kredilendirme etkinliği üzerindeki etkileri değerlendirmektedir. Bu bağlamda, giderek yaygınlık kazanan bir ürün olarak kredi temerrüt takaslarının kredi riski transferi süreçlerindeki rolü ele alınmakta; kredi türev ürünlerinin sistemin işleyişine olan katkıları banka sermayesi kanalı kuramı çerçevesinde incelenmektedir. Çalışmada gerçekleştirilen sayısal uygulamanın sonuçları, kredi temerrüt takaslarının bankaların kredilendirme etkinliğini “ikinci kademe” etken etkilediğini göstermekte; kredi türevlerinin banka sermayesi kanalında “bilgi” ve “teyit” sinyali olarak işlev gördüklerini; bu nitelikleri ile de kredi hacmi ve kredi maliyetlerini belli hacim ve maliyet aralıklarında düzenleyen etkenler olarak bankaların ticari kararları üzerinde “piyasa denetimi” rolü oynadıklarına işaret etmektedir. Çalışma, yeni uluslararası finansal yapılanma ve bu gelişmelere uyum süreçlerinde ortaya çıkabilecek fırsat ve sıkıntılara da dikkat çekmekte, kredi risk azaltıcı/ transferi alanında geliştirilecek ürün ve uygulamaların bankacılık sektörünün “genişletilmiş” yapı içinde değerlendirilmesinin önem ve gereğini vurgulamaktadır. Bu kapsamlı yaklaşımın gerçekleştirilebilmesi durumunda, sektör içindeki rekabet koşullarının belirlenmesinde yeni imkanlar doğmasının mümkün olabileceği, ihtiyaç duyulan yeni ve etkin risk yönetimi yaklaşımlarına işlerlik kazandırabileceği ve böylece yeni bir “risk yönetimi kültürü” anlayışının temellerinin oluşturabileceği düşünülmektedir.

Credit Default Swaps: An Analysis vis a vis Bank Capital Channel and Lending Efficiency Banking and Insurance Institute Financial services industry has deriven immense benefits from recent advances in communications and information processing technologies in the recent years and has become a leading force in the growth and expansion of economic activities in world markets. The thesis focuses on the interaction between the still-evolving concepts of capital adequecy and risk management under the new international financial structure where banks are expected to serve very critical functions. The thesis is constructed as a policy-oriented, conceptual study of credit default swaps and their deepening role in the new process of change the industry is witnessing. The statistical model employed here indicates that credit default swaps has a “second order” effect on banks’ lending efficiency. The model also points to “information” and “certification” functions that credit default swaps serve in banks’s lending activities as market-based monitoring agents under the bank capital channel. The thesis includes a discussion on some of the potential areas of risks as well as opportunities that the new international financial order poses in the field of credit derivatives; drawing attention to the importance of and the need for a comprehensive and “expanded” approach to risk transfer instruments and risk reducing transactions in the banking sector. This new approach shall be condusive to a more stable and healthy competitive environment in the financial system and should serve the basis for the development of a new “culture of risk management” in the economy. v Tez Özeti ............................................................................... iii Abstract ……………….......................................................... iv Tablo Dizini ............................................................................... vii Grafik Dizini ............................................................................... viii Şekil Dizini ............................................................................... ix Kısaltmalar ............................................................................... x GİRİŞ ....................................................................................................... 1 i. Çalışmanın Konusu ................................................................... 2 ii. Konunun Önemi .................................................................. 3 iii. Çalışmanın Amacı .................................................................. 4 iv. Çalışmanın Kapsamı .................................................................. 6 v. Çalışmanın Yöntemi .................................................................. 9 1. ÇALIŞMANIN KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ: Kavramsal Tanımlar ve Yeni Finansal Yapılanma .................................................................. 11 1.1. Kavramsal Tanımlar .............................................................................. 11 1.1.1. Kamusal güven kurumları olarak bankalar .................................. 11 1.1.2. Yeni Ekonomi ve Erişilebilirlik .................................................. 12 1.1.3. Yeni Ekonomi ve Bilgi Yönetimi ........................................... 13 1.1.4. Etkin Risk Yönetimi Açısından Ürün Geliştirme ........................ 19 1.1.5. Finansal Kırılganlığa Karşı Ürün Çeşitliliği .............................. 27 1.1.6. Türkiye’de Bankacılık Sektöründeki Gelişmeler ...................… 28 1.1.7. Küresel Düzeyde Bankacılık Sektöründe Gelişimin Yönü .......... 34 1.2. Yeni Uluslararası Finansal Yapılanma ................................................. 37 1.2.1. Genel Açıklama .......................................................................... 37 1.2.2. BASEL Sermaye Uzlaşısı (BASEL I): Kredi Riski Odaklı Raporlama ve Sermaye Yeterliliği ................................ 38 1.2.3. BASEL II Uzlaşısı .................................................................... 39 1.2.4. BASEL II ve Çok-boyutlu Risk Yönetimi Dinamiği .................. 43 vi 2. ÇALIŞMANIN KURAMSAL ÇERÇEVESİ: Literatürde Kuramsal Yaklaşımlar ve Ölçümleme Modeli ...................................................... 51 2.1. KRT ve Sermaye Etkinliği Üzerine Kuramsal Yaklaşımlar .………….. 51 2.1.1. Finans Sektörü: Bankaların Önemi ve Özelliği ........................ 51 2.1.2. Bankacılık: Ekonomik Büyüme ve Ekonomik İstikrar ............... 55 2.1.3. Bankacılık: Sosyal Maliyet, İlişki Yönetimi, Bilgi Yönetimi ....... 61 2.1.4. Sermaye Yeterliliği Kısıtının Kredilendirmeye Etkileri .............. 66 2.1.5. Banka Sermayesi Kanalı .............................................................. 71 2.1.6. Kredi Riski Transferi/ Risk Azaltıcı İşlemler ................................ 75 2.2. Ölçümleme Modeli: Açıklama ve Kabuller ..........................………….. 81 3. KREDİ TÜREVLERİNE DAYALI FİNANSAL UYGULAMALAR VE ÜRÜNLER ............................................................................................ 94 3.1. Genel Açıklamalar .............................................................................. 94 3.2. Kredi Temerrüt Takasları: Ürün ve uygulama tanımları ....................... 99 3.3. Kredi Temerrüt Takasları: Kullanım alanları ......................................... 108 3.4. Kredi Temerrüt Takasları: Temel Kuramsal Fiyatlama Yaklaşımları ... 113 3.5. Hukuksal Alt-yapının Önemi .............................................................. 124 4. MODEL UYGULAMASI: Sayısal Değerlendirme .............................. 140 4.1. Türk Bankacılık Sistemi’ndeki Ana Varlık Gruplarının Banka Sermayesi Kanalı Kuramı çerçevesi altında tanımları .............. 140 4.2. Model Uygulaması ............................................................................... 144 4.3. Uygulama Sonuçlarının Değerlendirmesi ........................................... 153 SONUÇ VE DEĞERLENDİRME .................................................................... 158 KAYNAKÇA ..................................................................................................... 165