Aristo’ya atfedilen üç adet baytarnâmenin tenkitli metninin hazırlanarak dil ve edebiyat eğitimi yönünden çalışılması

Abstract

Bu çalışmada, Aristo’ya atfedilen üç baytarnâmenin tenkitli metni hazırlanarak dil ve edebiyat eğitimi yönünden incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya konu olan baytarnâme nüshaları şunlardır: Millet Yazma Eserler Kütüphanesi (AETIB-39), Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi (Bağdatlı Vehbi Kısmı-1502), Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi (Yazma Bağışlar Kısmı-7337). Bu çalışmada, farklı tarihlerde ve farklı müstensihlerce dercedilmiş, muhtevası hemen hemen aynı olan farklı üç baytarnâme yazmasından imla ve dil özelliği bakımından en sağlam metni elde etmek; yazmalar arası dil değişikliklerini tespit etmek hedeflenmiştir. Öğretici niteliği olan bilgilendirici metinlere iyi bir örnek oluşturduğu için baytarnâme türü tercih edilmiştir. Bu çalışma “Giriş”, “İlgili Araştırmalar”, “Yöntem”, “Bulgular ve Yorum”, “Sonuç” ve “Kaynakça” bölüm adlarıyla altı bölümden ibarettir. Giriş bölümünde problem durumu, tezin amacı, önemi, tezdeki sınırlılıklar, sayıtlılar ve tanımlar verilmiştir. İlgili Araştırmalar bölümünde baytarnâmeler hakkında kısa bilgi verilip “Dil Eğitimi”, “Edebiyat Eğitimi” ve “Tenkitli Metin” başlıklarında konuyla ilgili kavramsal çerçeve çizilmiştir. Yöntem bölümünde konunun hangi yöntemle araştırıldığı ve veri toplama araçlarının neler olduğu üzerinde durulmuştur. Bulgular ve Yorum bölümünde; baytarnâmenin yazarı, mütercimi ve nüshaları hakkında bilgiler verilmiş; tenkitli metni oluşturmada tutulan yollar açıklanmış, üç nüshayı eleştirel bir gözle incelerken göz önünde bulundurulan hususlar sıralanmış, üç nüshada farklılaşan ses, yazım ve dil özellikleri değerlendirilmiş, baytarnâmelerin Türk dili ve edebiyatı eğitimine katkıları açıklanmıştır. Bu bölümde “Tenkitli Metin” başlığı altında, eserin yapraklarının çeviriyazısı verilirken eserin üç nüshası eleştirel gözle ele alınarak ve nüsha farkları belirlenerek tek bir nüsha elde edilmiştir. Eleştirel metin oluşturulurken nüsha farkları dipnotta gösterilmiştir. Okumayı kolaylaştırmak adına esere noktalama işareleri konulmuş, yazım kurallarına uyulmuştur. Ayrıca A, B ve C adlı nüshalar çeviriyazı alfabesiyle aktarılmıştır. Sonuç bölümünde, eleştirel metin oluşturulurken ve eser dil edebiyat eğitimi yönünden incelenirken ulaşılan sonuçlar açıklanmıştır. Kaynakça bölümünde de çalışmada yararlanılan kaynakların listesi verilmiştir. Tezin sonunundaki Ekler bölümünde üç nüshanın yapraklarının tıpkıbasımı verilmiştir.

In this study, it is aimed to prepare the critical text of the three baytarnames attributed to Aristotle and to examine them in terms of language and literature education. The baytarnâme copies that are the subject of the study are as follows: Millet Manuscripts Library (AETIB-39), Süleymaniye Manuscripts Library (Bağdatlı Vehbi Section-1502), Süleymaniye Manuscripts Library (Manuscript Donations Section-7337). In this study, it is aimed to obtain the most robust text in terms of spelling and language features from three different baytarnâme manuscripts with almost the same content, written at different dates and by different scribes; It is aimed to detect language changes between manuscripts. This study consists of six chapters named Introduction, Related Studies, Methods, Findings and Interpretation, Conclusion and References. In the introduction part, the problem situation, the purpose and importance of the thesis, the limitations of the thesis, the assumptions and definitions are given. In the Related Researches section, brief information about the baytarnames is given and a conceptual framework is drawn under the titles of Language Education, Literary Education and Critical Text. In the method section, the method of researching the subject and the data collection tools are emphasized. In the Findings and Comment section; information is given about the author, translator and copies of the veterinary; The ways in creating the critical text were explained, the points that were taken into consideration while examining the three copies with a critical eye were listed, the distinctive sound, spelling and language features of the three copies were evaluated, and the contributions of the baytarnames to the Turkish language and literature education were explained. In this section, a single copy was obtained by critically examining the copies of the work under the title of Critical Text. While creating the critical text, copy differences are shown in the footnote. In addition, copies named A, B and C were transferred with transcription alphabet. In the conclusion part, the results obtained while creating the critical text and examining the work in terms of language and literature education are explained. In the bibliography section, a list of sources used in the study is given. The facsimile of the leaves of the three copies is given in the Appendix section at the end of the thesis.