Sermaye piyasası kurulu’nun enflasyon muhasebesi tebliği’nin finansal açıdan analizi ve örnek bir uygulama

Abstract

1980’li yılların ortalarından bugüne kadar gerek toplumsal yaşam açısından gerek makroekonomik yapı açısından yüz yüze geldiğimiz sorunlardan biri de dönem dönem fiyatlarda yaşanan artış olarak karşımıza çıkan enflasyon olmuştur. Enflasyonun varlığı, ekonomik ve sosyal sorunları da beraberinde getirmektedir. Enflasyon, ekonomik döngüde yer alan kişilerin alım gücünü olumsuz etkileyerek, toplumun hayat standardını düşürmektedir. Bununla birlikte, toplumdaki sosyal yapıyı bozan, gelir dağılımında adaletsizliğe neden olan, yatırım kararlarında tutarsızlıklara yol açan bir unsur olarak günümüzde de etkisini sürdürmekte olan hem makroekonomik hem de mikroekonomik bir unsurdur. Enflasyon dönemlerinde şirketlerin finansal pozisyonlarında istikrarsızlık, yatırım harcamalarında azalma ve bütçelenmiş hedeflerden uzaklaşma kaçınılmazdır ve yatırımcı açısından şirketin mali durumunun analiz edilmesi de o denli zorlaşmaktadır. Sermaye Piyasası Kurulu’nun yürürlüğe koyduğu enflasyon muhasebesi tebliği uyarınca, mali tablolar üzerindeki etkinin giderilebilmesi için, tüm mali tablo kalemlerinin cari dönemdeki paranın satın alma gücü ile ifade edilmesi gerekmektedir. Bu sayede, geçmiş yıla ait veriler, cari yıl verileri ile karşılaştırmalı olarak sunulduğunda, mali tablo okuyucuları açısından anlam ifade edecektir. Enflasyonun yeterince düşmesi gerekçesiyle enflasyon muhasebesinin uygulanmasının gerekli olmadığı savına karşılık çalışma içinde sunulan geleceğe yönelik olumlu ve olumsuz beklentiler neticesinde enflasyon muhasebesinin halen gerekliliğini sürdürdüğü görülmüştür. Sonuç olarak, kurumsal ve bireysel yatırımlarda önemli rol oynayan finansal tablo analizlerinin daha etkin yapılabilmesi, hiç şüphesiz finansal verilerin gerçeğe yakın olmasına bağlıdır. Verileri gerçekten saptıran unsurlar arasında en önemlisi enflasyon olup, verilerin enflasyondan arındırılması şarttır. Dolayısıyla, enflasyon muhasebesi gecikmeli dahi olsa derhal uygulamaya girmelidir ve ivedilikle şirketlerce uygulanması zorunlu hale getirilmelidir. Since the mid 1980’s, one of the socio-economic problems we have experienced has been the inflation in the form of periodically increasing prices. The existence of inflation eventually results in economical and social irregularities. Inflation decreases the level and quality of living by negative affecting the purchasing power of the consumers in the economics cycle. Consequently, it is an outstanding issue that is considered both as macroeconomic and microeconomic. During the hyperinflationary periods, the inconsistent financial positions of the companies, reduction in the investment budgets and deviation from the budgeted results are irresistable and analyzing the financial statements of these companies are almost impossible. According to the inflation accounting standard announced by the Turkish Capital Market Board, the items on the financial statements shall be presented in terms of the purchasing power of money in the current period. Eventually, the prior year figures will make sense in comparison to the current year figures. In response to the opinion against the application of inflation accounting due to the sufficient decline in the inflation rates recently, the thesis statement includes the positive and negative expectations related with the near future, that supports the necessity of the inflation accounting. In conclusion, it is a fact that effective analysis on the financial statements of a company which is one of the most essential indicators requires the level of reality of the financial statement items. No doubt that the most effective factor on the level of reality of the financial statement items is the inflation and shall be eliminated from the financial statements. As a result, it is ensured that although the application of the inflation accounting is delayed, it should immediately be enforced by the law over the applicable companies.